БАГШ БҮСГҮЙН БҮТЭЭСЭН НОМ (хуучнаар Монголын багш нарын баярын өдөрт зориулав)

Од чи тэнгэрт яаж очсон юм бэ?

Од чи тэнгэрт
Яаж очсон юм бэ?
Одоо би чамтай
Ямар аргаар уулзах вэ?
Онгоцонд суугаад нисэх үү?
Од болон хувирах уу?
Хөлгөнд суугаад хөөрөх үү?
Хөхрөгчөөс чи минь ирэх үү?
Чамтай уулзаад би
Чихрээ хуваамаар байна
Зөөлөн бамбаруушаа өгөөд
Зөндөө удаан тогломоор байна

Хүний сэтгэлд шүлэг төрөхдөө олон ч учир шалтгааныг дагуулдаг байх. Бид хайрын тухай зөндөө л олон янзаар тэрлэдэг хэрнээ, хүүхдүүдийн дотоод сэтгэлийнх нь илрэл болж чадах мөрүүдийг амархан бичиж чаддаггүй. Бага насны хүүхдүүдтэй чи сэтгэлээсээ ярилцаж, ойлголцож чаддаг хүмүүс л ингэж бичиж чадна. Өдгөө АНУ-ын нийслэл Вашингтон ДС хот дахь “Монгол сургууль”-д багшилдаг Б.Хандмаа “Од чи тэнгэрт яаж очсон юм бэ?” нэртэй хүүхдэд зориулсан шүлгийн номоо шавь нартаа зориулан гаргажээ. Шүлгийн номоо өнгөтөөр хэвлүүлж, доторх зураг чимэглэлийг нь өөрийн гараар зурсан гэнэ. Зураг чимэглэл болон шүлгүүд нь хүүхдүүдийн сэтгэлгээнд таацсан энэ ном миний сонирхлыг татлаа.

Мэтро

Маш хурдан давхидаг
Мэтро гэсэн нэртэй
Газар доогуур хурдалдаг
Галт тэргэнд суулаа би
Гүүрэн дээгуур түжигнэнэ
Гүүрэн доогуур тажигнана
Түнээл доогуур ч мурилзана
Түргэн гэгч нь торолзоно
Ил газраар ирэлзүүлнэ
Ирмэхийн зуур жирэлзүүлнэ
Нээрээ энэ галт тэрэг
Нэрэндээ таарсан сонин унаа юм
Гадаад оронд төрж, өсч байгаа монгол хүүхдүүдийн хувьд эх болсон монгол хэл, ёс заншлаа сурч мэднэ гэдэг амаргүй хэдий ч, тэдэнд “монгол” гэдэг дархлааг нь суулгахын тулд олон улс хотуудад монгол сургуулиуд байгуулагдан ажиллаж байгаа. Тэр орны хэлээр ярьж, тэр орчиндоо дасан зохицож байгаа монгол хүүхдүүдэд монгол сэтгэлгээг бий болгох амар биш. Пицца, метро гэхчилэн түгээмэл хэрэглэгддэг гадаад хэллэгүүдийг монгол хэмнэлтэй шүлгэндээ оруулсан нь хэл ч бас даяаршиж байгаа өнөө цагт бага насны хүүхдүүийн ойлголтод хэрэг болох мэт. Нөгөө талаасаа хэлний хэт маяглал, чамирхалд ч эерэг нөлөөлөл өгч чадахаар мэт.

Тагтаа

Манай байрны гадаа
Маш олон тагтаа ирдэг
Наашаа цаашаа гүйлдээд
Наадаж тоглоод эхэлдэг
Өд сөдөө хөдөлгөөд
Өөр хоорондоо тоглодог доо
Үр будаагаа хуваалцаад
Үргэлж эвтэй байдаг даа
Манай байрны гадаа
Маш олон тагтаатай
Өдөр шөнө яалгалгүй тэд
Өд сөдөө цэвэрлэдэг

handmaa2…Нэг удаа Б.Хандмаа Монголоос хүүхдүүдэд зориулж хэвлүүлсэн ДВД бүхий үлгэрийн ном авчирч хүүхдүүддээ уншиж өгч л дээ. Уг үлгэрт өгүүлснээр нэгэн баатар хөвүүн нум сумаа онилон байж тэнгэрт нисч буй шувууг харважээ. Суманд оногдсон шувуу газарт үхэдхийн унаж… гэхчилэн үргэлжилнэ. Тэнгэрт нисч байсан шувуу баатар хүүгийн харвасан суманд оногдож газарт үхэдхийн унахыг үзсэн хүүхдүүд нь гайхаж, айн ширвээтэж “яанаа, ийм хөөрхөн шувууг алчихлаа шүү дээ” гэж дуу алдсан гэдэг. Тэр өхөөрдөм хөөрхөн шувуу үхчихсэн болохоор үлгэрийн цаашхи үргэлжлэл харамсаж гашуудсан хүүхдүүдэд огт сонирхолгүй болсон гэнэ. Нээрээ ч “арван таван толгойтой атгаалжин хар мангас” тай тулалдаж ялдаг баатар хөвгүүдийн тухай үлгэр, байгаль дэлхий, ан амьтныг хайрлан хамгаалах үзлээр хүмүүжиж байгаа өнөөгийн хүүхдүүдэд нэг л зохимжгүй.

Б.Хандмаа багш нэгэн цагт Дорнод аймгийн Эрээнцавын цэцэрлэгт багшаар ажиллаж байсан бол, өдгөө Вашингтон ДС хотноо цэцэрлэгийн багшийн мэргэжлээрээ суралцаж, америк хүүхдүүдийн цэцэрлэгт багшаар ажилладаг. Бас хажуугаар нь Вашингтон ДС хотын “монгол сургууль” д багшилна. Хүүхдийн томоогүй гэнэн сэтгэл, цав цагаан цаас шиг ариухан итгэл, энэ ертөнцийг таньж мэдэх гэсэн их хүсэл эрмэлзлэлийг мэдэрч тэдэнд чин сэтгэлээсээ туслах гэсэн хүсэл, сэтгэл зүрхэнд нь шингэсэн болохоор тэрээр багшийн ажилдаа дуртай. Багшийн ажилдаа дуртай сэтгэл нь энэ номыг бүтээхэд хөтөлсөн буйз. Монголдоо байгаа болон гадаадад байгаа хүүхдүүдийн сэтгэлзүйн ялгаа, сургах арга барилын онцлогийг мэдэрч байгаа болохоор энэ шүлгийн номоо бүтээсэн буйз. “Од чи тэнгэрт яаж очсон юм бэ?” нэртэй анхны номоо өөрөө бүх зардлаа гарган Монголдоо хэвлүүлсэн бол, “Хэрэмний сүүл” нэртэй удаах номоо үргэлжлүүлээд хэвлүүлэх гэж буй.

Хайртай ном

Нэг өдөр би ээжтэйгээ
Номын дэлгүүр явлаа
Зөндөө олон ном байхыг
Зүүд юм шиг л гайхлаа
Хайртай номоо бариад
Харин ч нэг баяслаа
Дэгдэн дэгдэн үсрээд
Дэндүү их баярлалаа

“Ном бол ертөнцийг харах цонх мөн” гэж Оросын алдарт зохиолч М.Горький хэлсэн нь бидний сэтгэлд хоногшиж үлджээ. Ертөнцийг таних гэж хичээх балчирхан оюун ухаанд ном бол хэзээд цонх мэт гэрэлтэй байдаг. Тэр тусмаа балчирхан оюүн сэтгэлгээнд таацуулж бүтээсэн ном гэдэг эрдэнэс мэт үнэтэй. Хүүхдэд хайртай, хүүхдийг ойлгодог хүмүүс л ийм эрдэнэсийг урлаж чаддаг. Б.Хандмаа багш тийм хүмүүсийн нэг нь. Энэ ном тэр эрдэнэсийн эхлэл нь. Харин бид түүний номыг худалдаж авч хүүхдүүддээ уншуулан, боломжоороо дэмжин урамшуулж байвал болох нь тэр. Миний анзаарснаар гадаадад байгаа төдийгүй монголдоо өсч өндийж өөрийн хэрээрээ энэ ертөнцийг таньж мэдэхийг хүсч тэмүүлж байгаа хүүхдүүдэд энэ ном хэрэг болох буйз. Б.Хандмаа багштай khandmaa78@yahoo.com цахим хаягаар холбогдож санал бодлоо солилцох боломжтой.

НОМЫН ЦАГААН БУЯН ДЭЛГЭРЭХ БОЛТУГАЙ.

Share Your Thoughts