ЗУРВАСХАН БОДЛУУД-33

УГ НЬ ХЭЦҮҮ БИШ Л ДЭЭ…
…Урд тань алхаж яваад бүдэрч унасан хэн нэгнийг ухасхийгээд очин түшээд босгож болно, эсвэл “юу ч болоогүй юм шиг” хажуугаар нь өнгөрөөд явж болно, нэг бол бүтэлгүй арчаагүйдээ уначихсан юм шиг түүнийг шоолж чанга дуугаар инээж болно. Үйлдлийн хувьд нэг их ялгаагүй мэт санагдах авч сэтгэл дотор нь зурсхийгээд өнгөрөх мэдрэмжүүд нь огт өөр өөр байдаг. Түүнийг түшээд босгоход өөдөөс тань харах талархлын харц өдөржингөө таны сэтгэлд хөгжмийн аялгуу эгшиглүүлж, та анзаарахгүй байсан ч сэтгэл тань нэг л баяр хөөртэй. Хажуугаар
нь өнгөрөөд явсан танд тэгтлээ өрөвдөх сэтгэл төрөхгүй ч сэтгэлийн тань мухарт “уначихаад өвдсөн л байх даа” гэх сонин бодол нь “хэрвээ намайг ингээд уначихвал хүмүүс яах бол?” гэсэн гажууд бодолтой сүлэлдэж, өргөж туслаагүйдээ харамсмаар ч юм шиг санагдана. Харин түүнийг шоолж инээсэн нэгэн бусдын анхаарлыг өөр дээрээ татаж чадсандаа бардамнах авч өөрийг нь тэгж унаагүйд зэвүүрхэж харсан бусдын харцанд сэтгэл нь жихүүцдэг. “Хн, албатай юм уу? ямар” гэж өөрийгөө өмөөрөх авч бусдын зэвүүрхсэн харц сэтгэлээс нь гаралгүй хүйт
дааж тавгүйтүүлнэ.
Хүмүүс бид “бусдад туслах албатай биш”, “хүмүүст туслалаа гээд бусад нь ойлгох биш”, “заавал би тусалдаг нь юу вэ?” хэмээн хариу “тус нэхсэн” сэтгэлдээ янз бүрээр хэгжүүрхэн бодно. Уг нь байна шүү дээ? хүссэн ч эс хүссэн ч хүмүүс бид бие биенээсээ заавал хамааралтай байдагт энэ амьдралын нэгэн хэмнэл оршиж байдаг.” Би байгаа болохоор чи байгаа, чи байгаа болохоор би байгаа” гэдэг шиг л хамаарал нь үелзэж байдаг. “Өнөөдөр чи уйлж, цаадах чинь инээж байвч, маргаашийн өдөр цаадах чинь уйлж, чи инээж байх болно” хэмээн өлгийгөөс авс
хүртэлх амьдралын нугачаанд “бие биенээ хайрлаж бай” гэж О.Дашбалбар шүлэглэсэн. Яарч сандарсандаа урдуур нь орох гэж зүтгэсэн машины жолоочийг “Чи муу яг орж харагдаач” гэж шазуур зуун гацааж, ард нь дохиогоо орилуулах зуун зуун машиныг “түгжрээж” орхиод хээв нэг суух бидний араншин, мянга мянган бухимдал, уур уцаарын нэгэн шалтгаан болж орхино. “Зүгээр л урдуураа оруулчихгүй дээ?” гэх хэн нэгний халаглалд “Бүгдээрээ л адилхан дайрна шүү дээ” хэмээн хорсож хариулдаг. Хэн нэгний “дор орохгүй” гэдэг явцуухан сэтгэлгээ мянган
машиныг түгжрүүлж, хамтдаа уцаарлан бухимдаж, хамтдаа цөхрөн хорсох араншинг бий болгоно. Хэн ч хожихгүй харин бид хамтдаа зовдог.
Яарч яваа нэгнийг урдуураа оруулах тийм ч хэцүү биш, ядарч яваа нэгэнд тус болох тийм ч хэцүү биш, бүдэрч унасан нэгнийг өргөж босгох тийм ч хэцүү биш, будилж яваа нэгэнд зам зааж туслах тийм ч хэцүү биш, уйлж суугаа хүүхдийг аргадах тийм ч хэцүү биш, уруудаж яваа түүнд сайхан сэтгэлээр хандах тийм ч хэцүү биш, гомдож суугаа хэн нэгнийг аргадаж тайтгаруулах тийм ч хэцүү биш, ганцаардаж яваа түүнийг гараас нь атгаж хамтдаа суух тийм ч хэцүү биш. Мөнгө зээлээд надаас дутааж одвол одог л дээ. Мөнгөнөөс үнэтэй итгэлийг арилжиж
орхисноо хэзээ нэгэн цагт ухаарах л болно. Худлаа яриад чамаас дутаавал дутааг л дээ. Хэзээ нэгэн цагт үнэнд гүйцэгдэхдээ чиний өмнө уучлал гуйн сөхрөх л болно. Хуурч мэхлээд чамайг хүмүүсийн өмнө гутаавал гутааг л дээ. Хувь заяаны эргүүлгээр нэгэн цагт чамтай учрахдаа ичиж гэмших л болно. Хүмүүс бид энэ орчлонд мөнх амьдрах юм шиг санаж шунан тачааддаг, бас зөвхөн өөрийн амиа хичээдэг. Бусдад тус болохдоо харам сэтгэл нь түүний амьдралыг “тарчлаан” болгож буйг ухаардаггүй. Бид энэ амьдралд нүүдлийн шувууд шиг ирээд л
буцдаг. Өргөн энэ сайхан энэ орчлонд өөрийн боломжоороо бусдад тус дэм болохын муу гэж ер үгүй. Тус гэдэг гарнаас гар унагахгүй, аминаас амь таслахгүй, сэтгэлийг тань сэмрээж хэлтлэхгүй. УГ НЬ ТИЙМ Ч ХЭЦҮҮ ЗҮЙЛ БИШ Л ДЭЭ… Бас бусдад ухааруулмаар байвал чин сэтгэлээсээ учирлаж бай л даа.

ХУВИЙН АСУУДАЛ
Хүмүүс бид өөрийгөө бусадтай харьцуулан “адилхан” байх гэж хичээж, эсвэл уурлаж бухимдаад байдаг болохоос бус угтаа бол  бие биенээсээ огт өөр давтагдашгүй бодьгал юм шүү дээ. Нийтлэг төрх, зан араншин, үзэл санаа, ухаан бодлоороо төстэй мэт санагдах авч, анзаараад ажиглах юм бол огт өөр, өөр хүмүүс. Бид бие биенээсээ ялгарах давтагдашгүй бодьгалууд учраас бидэнд тохиолдож байгаа учралууд, бидний өмнө тулгарч байгаа асуудлууд ч огт адилгүй. Заримдаа өөрийнх нь өмнө тулгарч байгаа асуудлуудын талаар эргэцүүлэхдээ “бусдад
ийм асуудлууд тулгардаг эсэх талаар, тэд ийм асуудлууддаа хэрхэн ханддаг талаар” сониучирхан бодох нь бий.  Эндээс бусдын “хэрэгт дурлах” сониуч зан, сонжиж ярилцах “хов жив”, хамтдаа сайн болоод муугаар дүгнэж ярилцах \гэхдээ таамаглаж шүү дээ\ “магтах, муулах” үйлдлүүд үүснэ. Заавал үнэн зөв байх албагүй ч, ийм үйлдлүүдээс сэтгэлийн их ханамж, хар хорын таашаал, харьцуулалтаас үүдсэн тайтгарал авдаг хүмүүс бий. Өөрөөсөө ичиж санаа зовсон хэн нэгэн, өөрөөс нь дорой муу нэгний тухай төсөөлөөд өөрийгөө буруутгахгүй, тайвшрах
араншин ч юм уу даа. Бусдын хэрэгт дурлагсдын олонхи нь буруу муу зуршил, үйлдлийнхээ шалтгааныг өөрөөсөө бус бусдаас хайж олон тайвшрагсад. Хэн нэгний хувийн асуудлыг заавал зүтгэн “олж илрүүлээд” олон нийтэд  дэлгэн, хамтдаа “үзэн ядаж”, “хамтдаа шоолох”ыг уриалагсад цөөнгүй. Эрээ цээргүй гүтгэлэг доромжлолын өмнө яаж ч чадалгүй ичингүйрэх тэднийг хараад бах тав нь ханан баясах хүмүүс, өөрийн арчаагүй дорой байдлаа хуурамч инээдээр халхалдаг.
Хүн болгонд хувийн асуудлууд бий. Ямар ажил хийж амжиргаагаа залгуулах, юу сонгож өөрийгөө хөгжүүлэх, хэнтэй найзалж нөхөрлөн зовлон жаргалаа хуваалцах, хэнийг сонгож ханилан яаж амьдрах, энэ бүхнээс үүдэлтэй сайн муу бүх асуудал нь тэр хүний хувийн асуудал. Нэгэнт өөрөө бие даан шийдвэрээ гаргаж байгаа болохоор бүх асуудлынхаа сайн муу үр дагаврыг тэр хүн л өөрөө хариуцна, өөр хэн ч биш. Хувийн олон асуудал нь олон нийтийн ашиг сонирхолд хор хохирол учруулаагүй л бол хэнд ч хамаагүй. Тэр хүн өөрөө хүсээгүй, санал болгоогүй
бол хэн ч тэр асуудалд оролцох шаардлага үгүй. “Өөрийн толгой дээрх бухлыг харахгүй байж, өрөөлийн толгой дээрх өвсийг харах” гэдэг хэлц үг дээдсээс үлдээсэн сануулга. Харин бид өнөө цагт эрээ цээрээгээ алдаж байна даа. Амжилттай сайн яваа нэгний хувийн амьдралаас “таагүй” асуудлыг нь олж дэлгэн атаархлаа хороор даруулна. Бусдад хэрэгтэй сайн бүтээл хийж яваа нэгний хувийн амьдралыг нь дэлгэн шоолж, бүтээлийнх нь үнэ цэнийг унагахыг оролдоно. Өөрийгөө ялан дийлж бусдад үлгэрлэж яваа нэгний өмнөх амьдралынх нь алдааг
хөндөн байж “харлуулах” -ыг хичээнэ. Хэн нэгний оюун ухаанаас гарч буй сайн санааг хувийн элдэв асуудал алдаагаар нь жишиж үгүйсгэхийг хүснэ. Бидний ийм арчаагүй араншин дээр түшиглэн ямар олон хэвлэл мэдээллийн хэрэгслэлүүд “мөнгө олж” байна вэ? Атаархал, хар хорыг ингэж дэвэргэснээр бид юу хожиж байна вэ?
Сүүлийн үед өөрийн хувийн асуудлуудаа бусдын өмнө эрээ цээргүй дэлгэж, олны анхааралд өртөхийг хүсэгчид ч их болжээ. Хань хүүхдүүдээрээ барддаг болж, эдэлж хэрэглэж байгаагаараа баярхдаг болж, идэж ууж байгаагаараа гайхуулдаг болж. Өөрийн хувийн бүх асуудлаа бусдын өмнө дэлгэх нь өмссөн хувцсаа тайлаад бусдын өмнө чармаа нүцгэн зогсож байгаагаас ялгаа юун. Өрөөл нэгний хувийн асуудлуудыг бусдын өмнө дэлгэх гэж оролдох нь, өмсөж яваа хувцсыг нь урж тасдан занчиж байгаагаас ялгаа юун. Хүн болгон хувийн асуудлуудаа өөртөө
нандигнан хадгалж байх нь юутай сайхан, хэн ч уншиж амжаагүй гоёмсог ном шиг. Жаргал зовлон дундаас сүлж олсон ухаарал, хатуу ширүүн бүхнээс ширээж давтсан тэвчээр, эргэлзээнээс сугалж чадсан итгэл найдвар, энэ амьдралын урсгал дундаас шүүж үлдсэн туршлага, ирээд буцах тавилангаас мэдэрсэн гэгээрэл бүхэн хүний дотоод сэтгэлд нь үлддэг. Хүмүүст хэрэгтэй нь энэ. Энэ бүхнээ бусдад үлдээж чадах нь их л сайн үйл, гэхдээ заавал хувийн асуудлуудаа дэлгээд байхгүйгээр шүү дээ. Өмнө нь чи хэн байснаас өнөөдөр хэн байгаа нь хамгаас
чухал. Өөрийнх тань ч, өрөөл бусдынх ч адил.

УРАМ ТЭЭСЭН ТАЛАРХАЛ
Ажилдаа үүртээд мартах шахсан өдрийг минь “мэндчилгээ” гээр сануулж, бараг 2 өдрийн турш урссан баяр талархалын үгс урмыг минь сэргээв. Жил жилийн ийм хэмнэлд энэ жилийнх шиг олон мэндчилгээ авч байгаагүй болохоор сэтгэлдээ урам тээж баярласан нь, насны хяруунд сэтгэлийн хат зөөлөрч буйнх биз.  “Хүн гэдэг сэтгэлийн л амьтан юм шүү дээ” гэж бусдын үгийг давтаж хэлж бичих авч, яг өөр дээр минь урмаар асгарч мэдрэгдэхэд зүрхний чанадад бусдыг хайрлах хайр ивэлдэг юм билээ. Их зовлон жаргалын дундуур урсах хайр, голын хатуу
хайрга чулууг зөөлөн урсгалаар элээж мөлийлгөх уулын голын тунгалагхан мяралзаа шиг заримдаа ширүүн, хааяадаа зөөлөн хэмнэлтэй.  Нарны  сацраг шиг дулаахан хайранд насны хязгаар үгүй, харин сэтгэлийн хязгаар байдаг юм шиг. Тэнд л хүмүүний сэтгэл оршдог, өөр хаана ч биш.
Элээж өнгөрүүлсэн амьдралынхаа зовлон жаргалын дундаас олж авсан ухаарлын минь учирлал, зүрх сэтгэлийн минь тэртээд хөндүүрлэх харууслын шаналаан, хэн нэгний амьдралын урсгал дундаас олж харсан гэрэл гэгээ бүхнийг та нарт хүргэх гэж хичээсэн зүтгэл минь талаар өнгөрөхгүй байгаа нь миний хувьд үнэ цэнэтэй зүйл, бас амьдралын минь утга учир. Сэтгэл дүүрэн, дундуур байх олон тохиолдлуудын дунд заримдаа өөрийнхөө тухай эргэцүүлнэ. “Яагаад?” “Яах гэж?” хариу нэхсэн олон асуултуудын зангилаа, “хүн байх” тухай эргэцүүлэлд уншигч,
дэмжигч та нар л хариулт өгдөг. Магадгүй би та нарт, та нар надад хэрэгтэй гэдгийг ухаардаг. Бид бие биенгүйгээр хэн юм бэ? Энэ нь бидний амьдралын хамгийн нандин холбоос байх.
Миний төрсөн өдөрт баяр хүргэж, халуун дулаан урмын үгтэй мэндчилгээ ирүүлсэн та нартаа маш их баярлалаа. “За үүнийг хийгээд л болино доо” гэж өөртөө тавих  хязгаарыг та нарын урмын үгс л давуулдаг. Урсаж өнгөрөх он жилүүдийн урсгалд энэ хэмнэл миний хүсэл мөрөөдлийг хамтад нь урсгаж оддог юм. Хаашаа ч халих аргагүй. Заримдаа урамшин баярлаж, бас гомдож бухимдаж байвч бид бие биенээсээ холдож ер чаддаггүй. Сэтгэлийн их итгэл найдвар, урам зориг, хайр бас үзэн ядалт биднийг холбож байдаг. Тийм болохоор та нарыг ч хайрлахгүй
байхын аргагүй. Та нар минь бүгдээрээ эрүүл саруул байж, сэтгэлийн амар амгалан, амьдралын баяр баясгаланг эдэлж байх болтугай. ИХ БАЯРЛАЛАА. Би өөрийн чадах зүйлээрээ хичээх болноо.

Share Your Thoughts