Төрийн албан хаагч уу? үйлчилгээний ажилтан уу?

Энэ оны эхний өдрөөс эхлэн Монгол улс дахь төрийн албан хаагчид намын харьяаллаасаа татгалзах гэнэ. Баабар нийтлэлчийн удаа дараа нотолсноор, ард иргэд болон аж ахуйн нэгжүүдийн татвараар санхүүжиж, ард иргэддээ төрийн өмнөөс үйлчилгээ үзүүлэх учиртай төр, муу удирдагчидтай бол хамгийн муу менежмент хийдэг, алив зүйлд төрийн оролцоо ихсэх тусам үр дагавар нь төдийчинээн муу байдаг гэнэ. Нээрээ л энэ олон жил, бид үүнийг сайн мэдэрч байна даа.
Ардчилсан хувьсгал ялсан 20 орчим жилд, ард иргэдийн хүсч хүлээсэн өөрчлөлтүүдийг хийхдээ, уг үндсээр нь бус, өнгөлөн далдлалт төдий хийгдсэн өөрчлөлтүүд нь тэр болгон хүссэн үр дүнг авч ирсэн нь тийм ч олон бус. Ийм үр дүнгүй, хэлбэр төдий өөрчлөлтүүд нь ард иргэдийн итгэлийг алдаж, алив зүйлд итгэл муутай, хайхрамжгүй хандах үндэс нь болж байна.
Монголын төрд өнөө болтол МАХН, АН-уудын тайзан дээрх “тэмцэл”, тайзны ар дахь “хуйвалдаан”-аар төрийн албан хаагч нэртэй авилгалч, хүнд сурталч түшмэд нам намаар талцаж, дээрээс зангах дохиогоор “тонголзож’, доороос илгээх шаардлагад “гэдэлзэж’ байдаг болсон нь нууц биш. Ийм арчаагүй байдал нь монгол орны хөгжилд чөдөр, саад болж байна.
Өнөөгийн хамтарсан засгийн газраас Монголын төрийн албан хаагчдыг намын харьяаллаас түдгэлзүүлсэн төдийгөөр, төрийн албыг цэвэршүүлж. шударга байдлыг тогтоож болно гэж эрхэм дээдэс төсөөлж буй бололтой. “Бушуу туулай борвиндоо баастай” гэдэг үлгэрээр ямар ч бэлтгэл, судалгаагүй, яаран сандран хийж буй ийм алхамууд сайн сайхан өөрчлөлт авчирна гэдэг итгэлийг төдийлэн төрүүлэхгүй байна.
Гэгээн багшийн дүр үзүүлж ном айлдчихаад, хамгийн сүүлд гарч буй хулганыг барьж иддэг “муур багшийн үлгэр’ шиг…
Нэг. ТӨРИЙН АЛБАН ХААГЧ.
Төрийн албан хаагч гэдэг нэрийг сонсохоор, “албаны бололтой хүн” гэдэг хэллэг санаанд ороод байдаг юм. Нэгэн цагт Монгол төрийн албыг үнэнч шударгаар, хоёргүй сэтгэлээр залгуулж асан, офицер хүрэн цүнх мөрөндөө зүүж, өмссөн дээлээ гандаж, унасан морио цуцтал, хөдөө хөхөрч, гадаа гандаж,ард иргэдээ ухуулж учирлан, албадан зандарч явсан тэр л хүмүүс өдгөөгийн албан хаагчдын эхлэл нь байсан. Нэрнээс нь ч аваад үзсэн ямар нэгэн албадлагын шинж мэдрэгдэж, албархуу төрхтэй, ихэмсэгдүү харцтай, бусдыг зандарч захирч явдаг хүний төрх толгойд бууна. Анхнаасаа ийм л хэв төрхөөр үүссэн төрийн албан хаагчид өдгөө , улам боловсронгуй болон хөгжжээ. Цагаан цамц зангиа. эсвэл гоёмсог мөртлөө албархуу хувцаслаж нүүрэндээ хуурамч инээмсэглэл тодруулсан, монголын төрийн өнөөгийн албан хаагчдын нийтлэг төрхийг авч үзье.
Хүнд суртлын болхи тогтолцоо.
Монгол оронд социализм хөгжсөн 70 орчим жилд төрийн алба болон түүний ажиллагсдын ажиллах барил, зарчим, тогтолцоог энэ хугацаанд улс орныг удирдаж байсан МАХН бий болгосон юм. Бүх албан газар болон үйлдвэрлэлийн нэгжид хүмүүс хэрхэн ажиллаж, хүмүүс хэрхэн амьдарч байгааг, тэр л нэгжид байгуулагдан ажиллаж байсан МАХН-ын анхан шатны нэгж нь зааварчилж бас хянаж байлаа. Тэдэнд оролцохгүй ажил гэж үгүй. Ажиллагсадын шагнал урамшил, шийтгэл арга хэмжээ тэр ч бүү хэл концерт яаж тоглох, иргэд ямар сонин захиалж яаж уншихыг хүртэл хянаж зааварчилж байсан. Хүмүүсийн хувийн амьдрал болон хувийн асуудалд нь хүртэл эрээ цээргүй оролцож байснаас “нам байж байхад энэ муу надаас салаад хаачих вэ? ” гэдэг хошин хэллэг хүртэл дэлгэрч байв даа.
Үнэн хэрэгтээ намаас асуухгүйгээр өөрийн хариуцсан ажил болон түүнтэй холбоотой асуудлаар бие даан шийдвэр гаргах зоригтой албан хаагч байгаагүй юм шүү. Энэ нь өөрийн хариуцсан ажилдаа эзэн сэтгэлээр хандаж, зоримог шийдвэр гарган өөрчлөн сайжруулах, үүнийхээ төлөөх алдаа, онооны хариуцлагаа өөрөө хүлээн хөгжих боломжийг хааж байсан хэрэг. Алив ажил хэргийг өөрийн толгойгоор бус дээрээс өгсөн заавар зөвлөлгөөгөөр гүйцэтгэж, хариуцлагаас зайлшийдэг энэ болхи тогтолцоо, чадалтай сайн нь бус , зусар бялдууч хүмүүс төрийн албыг хаших үүд хаалгыг нээсэн юм. Бие даан алив асуудлыг шийдэх бус зөвхөн шийдвэр гүйцэтгэгч төрийн албан хаагчид “дээдэст зусар, доодост дээрэлхүү” гэгддэг хүнд суртлын болхи тогтолцоог хөгжүүлсэн.
Нэгэнт чадваргүй зусар хүмүүс, төрийн албыг олноор хаших болсон тул тэдний хийж чадахгүй ажлыг давхардуулан хийж бас дуулгавартай, идэвхтэй гүйцэтгэгчдээ давхар хянаж байхын тулд төрийн албаны нүсэр, данхгар тогтолцоо бий боллоо. Энэ нь нэг ёсондоо үл итгэлцлээс үүдэлтэй давхар хяналтын тогтолцоо юм. Гэсэн атлаа ажил сайжирсан нь үгүй. Монголчуудын “зуун ямаанд жаран ухна” гэдэг хэлц ч үүнээс үүдэлтэй. Харамсалтай нь өнөө хүртэл энэ л тогтолцоо өөрчлөгдсөнгүй, ажлын хариуцлага нь бие даасан хэлбрээр биш өнөө л дээрээс зангидан удирдагдсан хэвээр, Иймд ч Монголчууд намчирхан талцаж, “нууц ноёдод’ зусардан долигонож, “бялуу’ нэртэй төрийн алба, түүний эрх мэдлийн төлөө эрээ цээргүй, улайран зүтгэх болсон нь нүднээ ил.
Өвдөж зовох үедээ эмнэлэгт үзүүлж, эмчлүүлэх, хүүхдээ аль нэгэн сургуульд оруулж суралцуулах, ямар нэгэн хууль бус зүйлийн талаар цагдаа болон хуулийн байгууллагад хандах, хуулинд заасны дагуу өмчлөх эрхтэй газрынхаа зөвшөөрлийг авах, шаардлагатай бичиг баримт болон зөвшөөрөл авахын тулд аль нэгэн захиргааны байгууллагад хандах, өөрийн хийж буй бизнесийн асуудлаар хил гааль болон татварын газартай харьцах гэхчилэн олон асуудлаар “ажил хөөцөлдөж” үзсэн бүх монголчууд ямархуу хүнд суртал бас дарамттай учирдагийг амсаж мэдрээгүй хүн бий гэж үү? Төрийн үйлчилгээ хүртэх учиртай монголчууд хэн нэгнийг царайчлах, таньдаг хүнээрээ яриулах, олон хоногоор хүлээх, учир битүүлэг, ойлгомжгүй шаардлагыг сонсох гэхчилэн хүнд суртлын хана хэрмийг мөргөн цөхөрнө.
Ихэмсэгдүү яравгар харцаар таныг хальт харж, хүсэлтийг тань хааш яайш сонсохчоо аядаж, өөр хэн нэг руу ямар нэгэн шалтгаанаар явуулах, эсвэл ямар нэгэн шалтаг хэлж хоишлуулах, нэг бол ямар нэгэн ойлгомжгүй зүйл амандаа бувтнан, өөдөөс тань дүрлийтэл ширтэх хүнд суртлын энэ сонгодог бэлэг тэмдгүүд таныг залхаахгүй байна гэж үү?
Юуг ч юм амандаа бувтнан, өөдөөс тань дүрлийтэл ширтэх энэ эрхмийн юу хүсээд байгааг одоо та төвөггүй ойлгодог болжээ. Тийм ээ! Энэ бол авилгал хээл хахууль.
Авилгал хээл хахуулын уурхай.
-Машин жолоодож яваад ялимтай ялимгүй зөрчил гаргасныхаа төлөө хуулийн дагуу торгууль бус замын цагдаад амьжиргааны мөнгийг нь төлнө.
-Өвдөж зовсон хэн нэгнээ эмнэлэгт үзүүлж онош тогтоох, эсвэл хэвтүүлж эмчлүүлэхийн тулд эмч сувилагч бас шинжээчид дор хаяж зөөлөн чихрийн цуглуулга, эсвэл сарын цалинтай тэнцэх мөнгөөр “гар цайлгана”. Харин хийсэн хагалгаа нь амжилттай болсны төлөө уг хагалгаанд оролцсон бүх хүмүүсийг дайлж бяцхан найр үүсгэн талархлын бэлэг сэлт гардуулна.
-Хүүхдээ аль нэгэн сургуульд оруулахын тулд дүүргийн боловсрол хариуцсан түшмэдээс эхлээд сургуулийн захирал. хичээлийн эрхлэгчдийн “гарыг нь цайлгана”.
Ядахнаа л үнэтэй зоогийн газар оруулж өлөн ходоодыг нь дүүргэх ба өлөн сэтгэлийг нь дугтуйнд хийсэн мөнгөөр цатгана. Харин анги удирдсан багшийн санаачлагаар ямар нэгэн таалагдсан таалагдаагүй арга хэмжээний зардалд хувиасаа мөнгө хандивлана.
-Ихэмсэг яравгар зантай, гахай шиг “таргалсан” газрын зөвшөөрөл олгодог түшмэдийн хэрийн юм тоохоо больсон их шуналыг дарахын тулд хамаг байдгаа шавхаж “царай алдана.
– Амьдралаа залгуулахын тулд арай ядан хийх бизнесийнхээ төлөө сар бүрийн эцэст татварын албанд, хаа нэгтэй хил гаалийн албанд ажиллагсадын хаврын тэнгэр шиг олон аашийнх нь аягийг аялж, аашийг нь засах гэж хуульд заасан татварт болон гаальд төлөх мөнгөө хувьд нь зарцуулж “зусардана”.
Энд зөвхөн дурдах төдий ийм л жишээг амсаж мэдэрч үзээгүй монгол хүн бий гэж үү? Гэсэн атлаа Монгол улсад саяхан сүр дуулиан болгож шинээр байгуулагдсан Авилгалтай Тэмцэх Газар нь Монгол орон даяар тархан түгсэн энэхүү авилгалыг эрж хайн бэдэрч ‘жүжиглэнэ’. Хааяа хэн нэгний захиалгаар хэн нэгнийг “сэжиглэн” шалгахдаа удаж удаж “гэм буруугүйг” нь зарлан жүжиглэнэ. Авилгалтай тэмцэх бус “айлган сүрдүүлэх’ үйл ажиллагааг хэн нэгний захиалгаар явуулаад байгаа юм биш байгаа.
Айдас, авилгал дунд амьдарч байгаа монголчууд энэ байдлыг амьсгаа даран ажиглаж, азгүй нэгэн илчлэгдэж “шоронд хатаж”, ” шонд дүүжлэгдэх’-ийг битүүхэндээ хүлээсээр. Гаднаас нь харахад бүх зүйл болж бүтэж, амьдрал сайхан, амгалан тайван мэт харагдуулж, дотроо болохоор өтөж муудсан тос шиг болж дээ монгол орон минь. Энэ л айдастай, түгшүүртэй сэтгэхүй дээр “эрхэм дээдэс” хэмээн өөрсдийгөө нэрлүүлж, үүндээ өөрсдөө үнэмсэн авилгалд цадаж, хагартлаа баяжиж байгаа эрхмүүд эрээ цээргүй тоглож байна даа.
Морь унасан толгойгүй хүмүүс.
Монголд өнөөдөр төрийн албан хаагчид нь ихэвчлэн намын харьяаллаар “бялуу хүртэгсэд” байгаа болохоор ихэнх нь дээрээ ” нууц ноён’ той. Тэд асуудлыг шийдэхдээ “нууц ноёнтон”- ы хүсэл сонирхолд таацуулж, үүнийхээ төлөө авч буй авилгалаа тодорхой хувиар хувааж авч байгаа нь огтхон ч нууц биш. Албан тушаал ахиж тодорхой эрх мэдэлд хүрч байгаа хэн нэгийг “дээрээ татаатай хүн’ гэж тодорхойлдог, ажил хэрэгч шударга нэгнийг дээрээ татаагүй бол “ямаа туйлж янгиа эвдэх биш, тэмээ туйлаад тэнгэрт гарах биш” хэмээн тохуурхана.
Яг өнөөдөр монгол төрийн албанд өндөр мэдлэг чадвартай, бие даан шийдвэр гаргаж хариуцлагаа зоригтой үүрч чаддаг шинэ үейин залуус үгүйлэгдэж байнаа.
Өнөөдөр монгол төрийн албанд албанд мэдлэг чадваргүй, өөртөө итгэлгүй, зусар бялдуучид олноор шургалж, яг л морь унасан толгойгүй хүн шиг асуудлыг шийдэх биш дамжуулагчид, авилгалыг дундаас нь завшигчид болж хувирч байнаа. Өнгө мөнгөөр бүхнийг хэмжиж буй энэ цаг дор төрийн албаны сонгон шалгаруулалт “шударга” явагддаг хэмээн хэн нотолж хэн түүнд итгэх билээ. Төрийн албан тушаалыг бизнес болгон хувиргаж, үүгээр ашиг олж баяжин, төрийн хэргийг хувийн сонирхолд таацуулдаг болсон эрхмүүд өнөөдрийн МАХН, АН болон монгол төрийн өндөрлөгт байсаар байна. Тэд эртх мэдэл бас мөнгөөр дарангуйлан, ард иргэдийг айдсаар хучиж, хүссэн бүхнээ хийцгээж байна.
Ард иргэд айдсандаа хоолой нь сааралтаж, “шалдан яваа хаан”-ыг хармагцаа “манай хаан ямар гоё өмсгөлтэй юм бэ?” хэмээн сөөнгө хоолойгоор шивнэж байна. Харин морь унасан толгойгүй зусарчид “гоё өмсгөлтэй манай хаан түм насалтугай” гэж бархиралдаж байна.
Бодит байдал ийм байхад төрийн албан хаагчдыг намын харьяаллаас түдгэлзүүлж, монгол төрийг цэвэршүүлж, шударга ёсыг тогтооно гэж буй нь ердөө өнгөлөн далдалсан хуурамч үйлдэл хэмээн миний бие сэжиглэж байна. Төрийн албаны тогтолцоо, ажиллагсдын ур чадвар, сэтгэлгээг өөрчлөхгүй юм бол энэ нь ердөө өнгөлөн далдлалт болж хувирна. Ил байсан гишүүнчлэл далд байдалд орж “тос дотроосоо өтөх’-ийн үлгэрийг үзүүлэх вий.
Хоёр. ТӨРИЙН ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ АЖИЛТАН.
Дэлхийнөндөр хөгжилтэй орнуудад төрийн үйлчилгээ жинхэнэ утгаараа хөгжиж, өндөр түвшинд хүрсэн байдаг. Ийм орны иргэд нь тэгтлээ бухимдаж, улстөрждөггүй. Тэдний хувьд ажлаа хийж төлөх ёстой татвараа төрд төлсөн болохоор төр өөрийн хууль журмын дагуу иргэддээ яг л “хаан” шиг үйлчлэх үүрэгтэйг сайн мэднэ. Харин төрийн үйлчилгээний ажилтнууд нь ард иргэдийн татвараар цалинжиж, санхүүждэг болохоор, үйлчлүүлэгч ямар хүн байхаас үл хамааран байнга инээмсэглэж, тэдэнд яг л “хаанд” үйлчилж буй мэт хүндэтгэлтэйгээр үйлчлэх учиртайг сайн мэднэ.
Ийм л тогтолцоонд үйлчлэгч, үйлчлүүлэгч аль аль нь бие биедээ сэтгэл хангалуун байдаг болохоор, тэд сэтгэлийн дарамт, айдасгүй, амар тайван энэ амьдралдаа дуртай байдаг ажээ.
-Цагдаа бол дарамтлагч биш ердөө үйлчилгээний ажилтан. Тэд дүрэм зөрчөөгүй, таагүй байдлаар анхаарлыг нь тааагүй бол ямар ч машиныг зогсоож өөрийн дураар шалгахгүй. Алив нэгэн зөрчлийн талаархи тодорхой нотолгоог бүрдүүлээд шүүхэд явуулахаас бус хоорондоо зохицож мөнгө авна гэдэг ойлголт үгүй. Машин эвдэрсэн, эсвэл ямар нэгэн хүндрэлтэй асуудлын улмаас иргэд цагдаад хандахад тэд туслэхээс огтхон ч татгалзахгүй. Тэдний хувьд ажлын бүх л удирдамж нь гагцхүү хууль байдаг ажээ.
– Ямар ч эмнэлгийн газар өөрт нь хандсан хүнд үзэж оношлох цагаа урьдчилан тохиролцож, тэр л цагтаа үзэж оношлоно. Бүх л үйлчилгээ тодорхой төлбөртэй байх бөгөөд үнэхээр төлбөрийг нь рөлж чадахгүй бол түүнд зуучилж, бас шалгаж төлбөрийн асуудлыг нь шийддэг халамжийн байгууллагууд бий. Харин та ямар ч тохиолдолд эрүүл мэндийн даатгалаа заавал төлж байх учиртай. Харин эмнэлгийн үйлчилгээ нь дээд зэргийн чанартай. Хэрэв та хүсвэл гаднаас эргэлт авахгүйгээр зөвхөн эмнэлэг дотроо бүх үйлчилгээг авах боломжтой.
-Таны хүүхдийг сургаж буй сургууль нь таны хүүхдийн талаар байнга анхааруулж, санал тавьж байдаг. Хүүхдийг тань сургуулийн тусгай автобус ззөж, хүүхдүүд тань сургууль дээрээ хооллож, ямар нэгэн таагүй байдлын улмаас хүүхдийн тань багш, сургуулийн удирдлагатигаа хамтад танай гэрт ирж уучлал хүсэх нь ердийн үзэгдэл.
Хүүхдийн тань авьяас сонирхол, чадварын талаар танд байнга мэдээлж, үүнтэй холбоотой олон зүйлийг танд санал болгоно. Хамгийн гайхалтай нь хүүхэд тань хичээл таслах нь бүү хэл сургуульдаа чин сэтгэлээсээ дуртай явдаг юм даа.
-Даатгалын байгууллагууд нь үнэхээр сайн ажилладаг. Та санамсар болгоомжгүйгээс авто машины осолд өртөхөд, та бухимдаж шаналах зүйлгүй. Уг ослын зөв буруу, учир шалтгааныг нь тогтоогоод даатгалын байгууллага бүх хохирлыг барагдуулна. Харин энэ тожиолдолд хэн буруутай хүний даатгалын хураамж нь тодорхой хугацаагаар өснө. Аль ч даатгалын байгууллагууд нь хүнд суртал гаргахгүй шуурхай сайн үйлчилдэг болохоор, иргэд нь даатгалын ач тусыг мэдэрч, даатгалд хамрагдаж хураамж төлөхөө өөрийн үүрэг гэж үздэг.
-Та ямар нэгэн асуудлаар банкинд ороход, инээмсэглэсэн нэгэн таныг угтан тосч, хүсэлтийг тань анхааран сонсож хэдэн хормын дотор шийдэж өгнө. Хэрэв шийдэх боломжгүй асуудал байвал шаардлагатай зөвлөлгөөг танд илэн далангүй сайн хэлж өгнө.
Энэчлэнгээр төрийн маш олон үйлчилгээний наад захын ийм жишээнүүд л “Монгол оронд минь ийм байж яагаад болохгүй гэж” заавал бодогдуулдаг. Ийм байгууллагын ажилтнууд нь өөрсдийгөө төрийн өмнөөс ард иргэдэд үйлчилж байгаа гэж үздэг учраас л төрийн өмнөөс инээмсэглэж, төрийн өмнөөс найрсаг шуурхай үйлчилдэг юм. Ийм төртэй байгаа иргэд төрөө хүндэлж дээлэх нь аргагүй .
Америкийн зарим мужуудад төрийн байгууллагуудын зарим ажилтнуудын авч буй цалинг сонин хэвлэлээр мэдээлдэг аж. Тэр мужид тухайн онд гэмт хэргийн тоо өссөн бол одоо ажиллаж буй цагдаагийн дарга нь ийм цалин хангамж авах эрхтэй юу гэдэгт иргэд нь эргэлзэж эхлэх жишээтэй. Энэ нь нэг талаар иргэд өөрийн үйлчлэгчээ өөрсдөө сонгох боломж олгож буй хэрэг. Нөгөө талаар иргэд өөрсдөө хяналт тавих боломжийг ч олгож буй хэрэг.
Харин төрөөсөө авч цалингаасаа 2-3 дахин өртгөөр амьдарч буй манай төрийн албаныхныг авилгал авч байна гэхээс өөрөөр яаж ойлгох билээ. Ингээд бодохоор монгол орны минь төрийн албан хаагчид болон өндөр хөгжилтэй орнуудын төрийн үйлчилгээний ажилтнуудын ялгаа их тод мэдрэгдэж байна даа. Бид өндөр хөгжилтэй орнуудаас эн тэргүүнд авч хэрэгжүүлэх зүйл нь энэ байлтай. Ядахнаа л намын харьяаллаас нь түдэглзүүлж байгаа төрийн албан хаагчдаа төрийн үйлчилгээний ажилтан гэсэн нэрээр соливол үйлчлэгч үйлчлүүлэгч хэн хэндээ арай л эерэгүү сонсдох юм даа.
ТӨГСГӨЛ.
Монгол оронд минь хувалз шиг шигсэн, төрийн албаны хүнд суртал, авилгал хээл хахууль, хариуцлага хүлээдэггүй болхи тогтолцоогоо сольж, өөрчлөх цаг нэгэнт болжээ. Намын харьяалал бол зөвхөн өмсгөл юм. Наанаа намын харьяаллаас түдгэлзүүлж буй мөртлөө цаанаа намын нэрээр дарамт үзүүлээд байвал үүнийг өнгөлөн далдлалт гэхээс өөрөөр ойлгох арга үгүй. Өдгөө С.Баярын толгойлж буй хамтарсан засгийн газрын хийж буй алхмуудыг гутаах гэсэнгүй. Анхаарах зүйл их байнаа.
-Одоо төрийн албанд шалгаран үлдэж байгаа эрхмүүдээ ядаж л хүний өөдөөс инээмсэглэж, хүнтэй зөв боловсон эелдэг харьцаж сургах хэрэгтэй байна даа.
-Аль болохоор өндөр хөгжилтэй оронд боловсрол эзэмшиж, үзэж харж, бас сурсан ойлгосон нь илүү, өөртөө итгэлтэй залуусыг төрийн албанд урьж
ажиллуулбал их нааштай алхам болноо.
-Төрийн үйлчилгээний ажилтнууддаа итгэл өгч, биейиг нь даалгаж, алив асуудлаар зөв шийдвэр гаргаж үүнийхээ төлөө хариуцлага урамшууллаа зоригтой хүлээж чаддаг тогтолцоог бий болговол зөв алхам болноо.
-Олон нууц ноёнтнуудаа халж, бүх нийтээрээ зөвхөн хууль журмыг л мөрдлөг болгон ажиллавал хаа хаанаа их ачаа хөнгөлөх сөн.
Монголчууд бид 9-ийн тоог ихэд бэлэгшээдэг. 2009 оны босгон дээр ийм алхам хийж байгаа нь өлзийтэй хэрэг. Харин зорилго нь, ажил нь, үр дүн нь ил тод байж ард иргэдээ баярлуулаарай. Энэ бол та нарын хэлж байгаа их үсрэлтийн гараа. Гараа сайн бол бариа сайн гэдэг дээ.
МОНГОЛ ТӨРИЙН СҮЛД ИВЭЭГ!
Харнууд овгийн Гомбосүрэнгийн Галбадрах.
2009-01-04.

Share Your Thoughts