Menu
Assign a 'primary' menu

Category Archives for "СЭТГЭЛГЭЭГЭЭ ӨӨРЧЛӨЕ"

Sep 14

БИДНИЙ ОЙЛГОЛЦОХГҮЙ БАЙГАА “ШИНЭ ҮЕИЙНХЭН”

By gala-admin | СЭТГЭЛГЭЭГЭЭ ӨӨРЧЛӨЕ

*1990 ОНООС ХОЙШ ТѲРСѲН ЗАЛУУСТ ГУРВАН ДАВУУ ТАЛ БАЙНА

1.     Тэд социализм болоод ямар нэгэн “…измын” суртал хордоогүй болохоор сэтгэлгээ нь арай цэвэр

2.     Тэд мэдээ орсон цагаасаа интернэт хэмээх хязгааргүй ертѳнцѳѳс мэдээлэл авч эхэлсэн болохоор багаасаа сэтгэлгээ нь задарсан

3.     Тэр давуу талаараа тэд ѳѳртѳѳ маш итгэлтэй. Тэдэнд гадаад хүнээс ѳѳрийгѳѳ дутуу гэж огт эмээдэггүй, харин ч “илүү байх ёстой” гэсэн бардам итгэл үнэмшилтэй 

Харин тэдэнд байдаг сул тал нь жаахан БИЕЭ ТООМТГОЙ. Аргагүй шүү дээ, авч буй мэдээллийн багтаамж нь биднээс илүү болохоор биднийг жаахан ГОЛОМТГОЙ. Гадаад хэлийг маш хурдан сайн сурдаг болохоороо түүнийгээ бусдаас илүү чадвар хэмээн жаахан ОНГИРОМТГОЙ. Аль ч хүүхэд насанд байдаг үзэгдэл хэдий ч, тэдэнд энэ хандлага илүү мэдрэгдээд байдаг юм. 

*ШИНЭ ҮЕИЙН ЗАЛУУС ГУРВАН ТѲЛѲВТ ОРШИЖ БАЙНА

1.Ѳѳрийн давуу талаа ашиглан хурдан хугацаанд маш сайнаар тѳлѳвшин, амжилтад хүрч байгаа залуус

2. Ѳѳрийн давуу талаа мэдэрдэг хэдий ч, аргаа сайн олохгүй будилж яваа залуус

3. Ѳѳрийн давуу талаа буруугаар ашиглан нийгэмд оршин буй муу зуршилд автан донтож яваа залуус

Тэдний энэ байдал нь гэр бүлийн үнэт зүйл хийгээд харилцаанаас хамаараад байгаа мэт. Хүүхдийг тѳлѳвших үед нь ХЭМЖЭЭНД НЬ ДЭМЖИХ, ХЭТ МАГТАХ, ХЭТ ДАРАМТЛАХ харилцааны нѳлѳѳ байгаа.

*ТЭДЭНТЭЙ ХАРИЛЦАХДАА БИД ЯАЖ АЛДААД БАЙНА ВЭ?

1.     Тэднийг “ѳѳрийнхѳѳрѳѳ байлгах” гэж хүсээд, шаардаад байгаа нь бидний хамгийн том алдаа. Бид тэдний давуу талыг мэдэхгүй байгаагаасаа үйлдэл болгондоо ѳѳртэйгээ адилтгаад байна л даа. “Бид ингэж ѳссѳнѳѳр муудаад байгаа юм алга, чи зүгээр л миний хэлсэнээр бай” гэж зэмлэнэ, хааяа дарамтална.

2.     Яг үнэндээ мэдээлэл авч байгаа багтаамжаараа бид тэднээс хоцрогдоод байгаагаа анзаарахгүй байна л даа. Зарим тохиолдолд бид тэдэнд гологдож байгаа. Хааяадаа тэд бидний ѳѳдѳѳс “Яагаад ийм энгийн бас тодорхой зүйлийг ойлгохгүй байгаа”-г гайхаж харна. Хариуд нь бид зүгээр л муйхарлан зүтгээд байдаг тал бий.

3.     Тэдний ѳѳртѳѳ итгэлтэй байгаа чанарыг ѳѳрийн муйхар хандлагаараа мохоогоод байна. Ихэвчлэн ѳѳрийн хүүхдээ “голж”, бусдын ѳмнѳ “эвгүй байдалд орчих вий” хэмээн тэдний ѳмнѳѳс шаналдаг бидний хоцрогдсон сэтгэлгээ нѳлѳѳлѳѳд байгаа хэрэг. Заримдаа тэд бидний ѳмнѳѳс хэдэрлээд байгаа нь ѳѳртѳѳ итгэлтэй байдлаа хамгаалаад байгаа үйлдэл.

*ТЭГЭЭД ЯАХ ЁСТОЙ ВЭ, ГЭЖ ҮҮ?

1.     Нилээд тэвчээртэй, хүлээцтэй байх хэрэгтэй болж байна. Юу юугүй загнаад дарамтлаад эхлэхээсээ ѳмнѳ ,тэднийг яагаад ийм араншин гаргаад байгааг ойлгохыг хичээ. Магадгүй та ѳѳрѳѳ учрыг нь олж чадах ч юм бил үү?

2.     Хүүхэдтэйгээ ярилцаж сурахаас ѳѳр аргагүй. Тэдний үй олон “Яагаад?” гэдэг асуултад тѳвѳгшѳѳлгүйгээр хариулж тайлбарлах хэрэгтэй болно. Мэдээж, худлаа ярихгүйн тулд та ѳѳрѳѳ уншиж судлах шаардлагатай болно. Та хүүхэдтэйгээ хамтад хѳгжиж эхлэхдээ гэр бүлийн үнэт зүйлээ бүтээж байдаг

3.     Заавал ѳѳртэйгѳѳ адилтгаж хэрэггүй дээ. Бидний ѳссѳн орчин болон суусан сэтгэлгээ, ѳнѳѳ үеийн тэдэнд хэзээ ч ойлгогдохгүй. Тэгээд ч энэ цаг үед та ѳѳрѳѳ ч ѳѳрчлѳгдѳхѳѳс ѳѳр сонголтгүй гэдгээ мэдэж байгаа. Яахав генийн уламжлал байгаа л даа. Гэхдээ тѳлѳвшил бол огт ѳѳр зүйл шүү дээ

4.     За тэгээд “хүний эрх” гэж айхавтар тунхаглал байгаа болохоор дургуй тань хүрэхээр барьж аваад “балбаад” байж болохгүй. Уур чинь хүрээд байгаа бол нэг гараараа нѳгѳѳ гараа бариад тэвчихээс ѳѳр аргагүй. Уураа гарч, тайвширахаар нь дахиад л ойлголцох гэж оролдоно. “Оролдлого ихт оройд” нь нэг цагт хүрэх байхаа

5.     Хамгийн гол нь бусдын хүүхдүүдтэй харьцуулан жишээд байлгүй ѳѳрийн араншингаар нь тѳлѳвшүүлэхийг хичээх хэрэгтэй болно. “Хүн болгон адилгүй хүлэг болгон жороогүй” гэж манай ѳвѳг дээдэс сургасан ажээ. Хүүхэд тань ѳѳрийнхѳѳрѳѳ тѳлѳвшиж байж бусдад тѳвѳг удалгүй амьдарч чадна даа

*УЧИРЛАЛТ ТАЙЛБАР

-Би ѳѳрѳѳ муу эцэг л дээ. Бага насанд нь хүүхдүүдтэйгээ ойр дотно байж чадаагүй, нэг л их социализмын тѳгс ялалтын тѳлѳѳ ѳѳрийгѳѳ зориулсан “хэнхэг” хүн байв даа. Хүүхдүүдээс хамаарсан асуудлаа хамгийн хялбар аргаар буюу загнаад, эсвэл зодоод л шийдчих мэт гэнэн мѳртлѳѳ нийтлэг аргуудтай. Бусад хүн хүүхдүүдийг минь хүмүүжүүлж тѳлѳвшүүлэх ёстой мэт бодож, санхүүгийн асуудлыг шийдсэнээр эцэг хүний үүргээ биелүүлж байна хэмээн тѳѳрѳлдѳж явсан. “Хүний хүмүүжүүлсэн хүүхэд хүрэн бѳѳртэй” гэдэгчлэн багад нь хайрлаж энхрийлээгүй сэтгэл зүрх аажим аажмаар холддог. Эргээд бодож байхад, хүүхдийнхээ бага насанд нь зориулсан зүрх сэтгэл, тэсвэр тэвчээр, хайр халамж бүхэн ѳтѳл насанд тань тэр хэмжээгээрээ эргэж ирдэг тавилантай мэт. Ямар ч тохиолдолд ѳѳрийн хүүхдээ ѳѳрийн гэр бүлдээ ѳѳрсдѳѳ л хүмүүжүүлэн тѳлѳвшүүлэхээс ѳѳр сонголт үгүй.

-Боловсролын салбарт ажилласан 20 жил надад туршлага гэхээсээ бусдыг мэдрэх сайн мэдрэмж ѳгсѳн мэт. АНУ д ажиллаж амьдарсан он жилүүдэд олон олон залуустай уулзан ярилцаж, найзлан нѳхѳрлѳж, тэдэнтэй хамтарч ажиллаж байхдаа энэ бүхнийг анзаарч эргэцүүлсэнээ та нартай хуваалцаж байна. Бид тэднийг шүүмжлэхээсээ илүүтэй ОЙЛГОХ хэрэгтэй болж байна. Биднээс юугаараа давуу, юугаараа дутуу гэдгийг анзаарч эргэцүүлэх шаардлагатай болж байна. Бас тэдэнтэй яаж харилцаж, яаж хамтран ажиллахаа сонгох цаг нь болжээ. 

-Ѳѳрийнхѳѳ үр хүүхдийнхээ ирээдүйн тѳлѳѳ ѳѳрийн амьдралаа золиослон байж тэднийг амжилтад хүргэж байгаа олон гэр бүлүүдтэй уулзан тэднээр бахархаж байв. Олон олон гэр бүлүүд амьдралын зорилгоо үр хүүхдүүдийнхээ ирээдүйн тѳлѳѳ ѳѳрчилж, тэдэнд маш их цаг, мѳнгийг зарцуулж байна. Үр хүүхдүүддээ хѳрѳнгѳ мѳнгѳ бус сайн тѳлѳвшил, боловсролыг олгох нь ирээдүйтэй “хѳрѳнгѳ оруулалт” гэдгийг ухаарцгааж байна. “Сайн хүү мѳнгийг ѳѳрѳѳ олдог” цаг үеийг бид харж байна. Энэ тухай бидний бүтээж буй “Монголчууд Америкт” ТВ нэвтрүүлэгт бага боловч үзүүлэх болно.

-Энэ бүхний тусаар Монголыг ѳѳрчлѳн хѳгжүүлэх цоо шинэ үеийнхэн гарч ирлээ. Тэд дэлхийг харж, дэлхийн хэмжээнд хѳгжиж, дэлхийн түвшинд ѳрсѳлдѳн эхэлж байна. Удахгүй тэд “Холливууд”-ад гарч ирж, дэлхийн мэргэжлийн спортуудад амжилт үзүүлж, дэлхийн шилдэг сургуулиудад суралцан тѳгсѳж, дэлхийн тэргүүлэх байгууллага болон компаниудад ажиллаж эхэлнэ. Энэ хэрээрээ тэд Монголыг дэлхийн хѳгжилтэй холбож ѳгнѳ, бас дэлхийд Монголыг сурталчилна. Тэднийг “монгол хэл мэдэхгүй, монгол ёс заншил мэдэхгүй байна” хэмээн бүү шүүмжил. Тэд дэлхийн хэлээр ярьцгааж дэлхийн хүмүүстэй ойлголцож байгаа нь хамгийн чухал. Эцэг эхчүүд нь тэдний монгол сэтгэл зүрхийг бүтээсэн болохоор хэзээ ч тэд монголоороо л үлдэнэ.

-“Сайны хажуугаар саар” гэдэгчлэн муу залуус цѳѳн биш байгаа. Тэдэнд бурууг ѳгѳхѳѳсѳѳ ѳмнѳ ѳѳрсдийн алдаагаа олж харцгаая.

1.     Монголын боловсролын тогтолцоо “үнэхээр муу байна” гэдгээ шударгаар хүлээн зѳвшѳѳрч, ѳѳрчлѳхийн тѳлѳѳ тэмцэх хэрэгтэй байна

2.     Материаллаг хэрэглээг шүтсэн, мѳнгѳний боол болсон нийгмийн сэтгэлгээг хүн болгон хичээж байж л ѳѳрчилнѳ.

3.     Ѳѳрийгѳѳ зовоохгүй их мѳнгѳ олж, амар хялбар аргаар амьдарч болох муу жишээг үзүүлж буй Монголын зарим улстѳрчдийг зайлуулан шийтгэж байж, нийгэмд шударга ёс тогтоон эрүүлжүүлнэ.

4.     Ѳѳрийн бүтээсэн хүүхэдтэйгээ шинэ аргаар харилцан ойлголцож байж зѳв тѳлѳвшүүлнэ. Загнаж зодоод асуудлыг шийдэхгүй гэдгээ ухамсарлах цаг нь болжээ

5.     Үр хүүхдийнхээ ирээдүйн тѳлѳѳ ѳѳрѳѳ бас ѳѳрчлѳгдѳх ёстой болж байгааг ойлгож ухаарах хэрэгтэй болжээ. Ѳѳр сонголт нэг их харагдахгүй л байна даа.

…Шинэ үеийн залуус гарч ирж байгаа болохоор Монголын ирээдүй ѳѳдрѳг сайхан болно гэдэгт би эргэлзэхгүйгээр итгэдэг. Ѳѳрчлѳлт цаг хугацааны л асуудал болохоос, суурь нь аль хэдийн бүрэлдсэн байгаа. Мунхаг тэнэг улстѳрчид, тэдний бүрдүүлсэн гажиг тогтолцоо, дагаж мунхарсан бид ѳѳрсдѳѳ л тэдэнд саад болж байна. “Аугаа их хувь заяатай”, “тэнгэрт тэтгэгдсэн” хэмээн цээжээ дэлддэг монголчууд бидний ирээдүй ѳѳдрѳг сайхан байх болноо.

Jun 17

ТОМ ЗОРИЛГЫН ДЭРГЭДЭХ жижиг асуудлууд

By gala-admin | СЭТГЭЛГЭЭГЭЭ ӨӨРЧЛӨЕ

Зүгээр л урсгалаараа амьдрахыг хүсдэггүй хүмүүс энэ амьдралдаа зорилго тавьдаг. “Тийм зүйл хийж амжина”,  “тийм бүтээл туурвина”, “тийм түвшинд хүрч хѳгжинѳ” гэх мэт зорилтууд хүний амьдралыг хѳглѳн утга учиртай болгож, ямагт урагш нь хѳтѳлж байдаг аж.  Уг нь хүмүүсийг хэр их мѳнгѳтэй, эрх мэдэлтэйгээр нь бус, асуудлыг хэр ѳргѳн томоор харж хэр томоор сэтгэж чадаж байгаагаар нь оюуны чадамж, зэрэг зиндааг эрэмбэлдэг юм л даа. “Зорилгоо их томоор тавьж байгаад ядаж тал хэмжээнд нь хүрч чадвал амжилт шүү дээ” хэмээн зѳвлѳх хүмүүс байдаг. Санаанд нь бүх зүйлс багтаад байгаа хэрнээ яагаад ч юм бэ, түүнд хүрч чадахгүй гайхашрах хүмүүс ч байдаг.

Ѳѳртѳѳ том зорилго тавьсан хэрнээ түүндээ хүрч чадахгүй байгаагийн гол шалтгаан нь, том зорилгын дэргэдэх жижиг асуудлуудыг давж чаддаггүйд байгаа гэдгийг та анзаардаг уу?

1.     Ѳѳрийн дотно хэн нэгэндээ том зорилгынхоо талаар сонирхуулахад “Ѳѳ наадах чинь бүтэхгүй дээ” хэмээн дуу алдахад л чи ѳѳртѳѳ эргэлзэж эхэлнэ. Чиний сэтгэлд багтаад байгаа зорилгыг тань тэр хүн ѳѳрийн сэтгэлдээ багтаах боломжгүй гэдгийг бид эргэцүүлдэггүй. Хэрвээ чи ѳѳртѳѳ итгэлтэй байгаа бол “Найз минь санаа зовох хэрэггүй дээ, би оролдоод л үзнээ” гэж хэлээд инээмсэглэхдээ, чи жижиг асуудлын ард гарч байгаа гэсэн үг.

2.     Зѳндѳѳ бодож тѳлѳвлѳсѳн зүйлээ хийж эхлэхдээ гэнэт бүтэлгүйтээд эхлэхэд чиний урам хугарна. “За даа энэ бүтэхгүй юм байна” гэж цѳхрѳхѳѳсѳѳ ѳмнѳ “Яагаад болсонгүй вэ?” хэмээн эргэцүүлж эхлэхэд ѳѳр зѳндѳѳ гарцуудыг олж хардаг. Ямар нэгэн бодлогын зѳв хариуг олоход бодолтын зѳндѳѳ олон аргуудаар бодож хариу гаргадагтай адил. Бүтэлгүйтэл болгон мухардал биш бѳгѳѳд ѳѳр боломжууд руу хѳтѳлдѳг гэдгийг мартаж боломгүй.

3.     Хамтрагчдын зарим нь танаас “урваж” холдоно, заримдаа ажлыг тань “ална”, эсвэл огтоос ѳѳр зорилгоор “нѳхѳрлѳсѳн” нь мэдэгдэнэ. Бачимдахдаа уурлаж хашгичаад, харааж зүхээд, үзэн ядсандаа бусдад муучлаад хэрэггүй дээ. Чиний сонголт байсан болохоор чи түүнд бус, ѳѳртѳѳ л гомд. Магадгүй тэр хүн ѳѳр санаа бодол зорилготой байх эрхтэй болохоор заавал чиний зорилгыг биелүүлэх албагүй. Уурлаж бачимдсанаар асуудал шийдэгдэхгүйгээс хойш уртаар санаа алдаад дахиад бүхнийг эхлэх хэрэгтэй болно. Аз таараад сайн хамтрагчтай болох хүртлээ тэвчээртэй, бас уйгагүй байхаас ѳѳр сонголт үгүй.

4.     Заримдаа санхүүгийн чадамжаас шалтгаалаад ажил зогсдог. Нэгэнт шийдэж чадахгүйд хүрвэл түр завсарлаад хэсэгхэн ч болов амсхийж ав. Уур уцаараа тайлж орхиод тайвнаар эргэцүүлэхэд мѳнгѳ олж болох зѳндѳѳ боломжуудыг мэдэрч эхэлдэг. Бага багаар ахиулсаар нэг л мэдэх дор асуудал руугаа буцаад орсон байх вий. Нэгэнт урьдчилаад энэ эрсдэлийг тооцож чадаагүй бол барьж байсан зүйлээ хагачиж шидэхийн оронд нэг гараараа нѳгѳѳ гараа барьж байгаад бухимдалаа дарсан нь хамаагүй дээр байдаг юм даа.

5.     Ѳѳ тэгээд урам хугараад “Би яах гэж ингэж ѳѳрийгѳѳ зовоож байдаг юм бэ? Энэ бүхнийг орхичихоод амар тайван амьдраад байж болно шүү дээ” гэж цѳхрѳнгүйгээр ѳѳртѳѳ үглэх тохиолдол зѳндѳѳ. “Бусад хүмүүс ойлгохгүй байхад би заавал ингэж…” хэмээн ѳѳрѳѳсѳѳ холдуулж бусдад гоморхоод хүртэл амжина гээч. Гэхдээ л дотроос нэг юм хатгаад, “шар хѳдлѳѳд” болохгүй, санаашраад л хэвтэх. Тайвширч ѳгѳхгүй сэтгэл нь “үүний ард гарчихвал нэг их сайхан амрах юм шиг” санагдаад, битүүхэндээ догдлоод л байх. Зарим шѳнѳ зүүдлээд сэрэхдээ энэ зорилгынхоо тѳлѳѳ дахиад л зүтгэж эхэлнэ.

Том зорилго, түүнд хүрэхийн тѳлѳѳх зүтгэл чиний оюун сэтгэлгээг хѳгжүүлэн задалж байдаг юм. Бүтэлгүйтлийн эсрэг боломжуудыг хайх эрэл чиний оюун сэтгэлгээг зѳв тал руу чиглүүлж байдаг юм. Зорьсондоо хүрч чадаад ѳѳртѳѳ талархан инээмсэглэх агшин чамайг аажим аажимаар хүчирхэгжүүлж байдаг юм. Хичнээн хэцүү байсан ч зорилгодоо хүрч чадсан үйлдэл болгон ѳмнѳхѳѳс илүү боломж руу чамайг хѳтѳлж байдаг юм.

Хүмүүс бидний энэ амьдрал нэг зорилгоос нѳгѳѳ зорилго руу тэмүүлэх цаг хугацааны урсгал аж. Алив зүйлийг бүтээхэд олон жил зарцуулдаг атлаа нураахад нэг л хором зарцуулдаг нь хүний тэвчээрийн хязгаар аж. Зорилгоосоо няцан бууж ѳгѳѳд ѳдѳр хоногийг аргацааж ѳнгѳрѳѳх доройтол чиний мѳн чанарын хэмжүүр аж.

Амьдралдаа тавьсан том зорилгуудын дэргэдэх жижиг асуудлуудыг шийдэж чадвал болохгүй бүтэхгүй зүйл гэж байхгүй болно доо. Зорилго бүрийнхээ ард гараад инээмсэглэж зогсох шиг аз жаргал ховор доо. Зүтгээд л үз, алдахгүй дээ.

May 01

ТҮҮХЭЭ МЭДЭХГҮЙ БОЛ…

By gala-admin | СЭТГЭЛГЭЭГЭЭ ӨӨРЧЛӨЕ

Улс үндэстнийхээ уг сурвалж, гарвал түүхийг мэдэхгүй бол ойд тѳѳрсѳн сармагчин лугаа адил гэж тооцдог юм билээ. Цорын ганц ҮНЭН түүхтэй, тэр нь СССР ийн түүхтэй адил хуулбарлагдаж байдаг, цорын ганц НАМ тай, түүний их бага, бүгд хурлуудын шийдвэрүүдийг ойлгосон ч эс ойлгосон ч хамаагүй судлах нэрээр хуулж бичиж байдаг, СЭТГЭЛГЭЭНИЙ ДАРАНГУЙЛАЛ ын он жилүүдэд залуу нас минь ѳнгѳрсѳн. Ѳнгѳрсѳн үеийн түүхээ мэдэхгүйн улмаас ҮНЭТ ЗҮЙЛ ээсээ хагацсан үндэстэн монголчууд бид байлаа. Ердѳѳ л зусардагсад, матагсад, хэн нэгний мууг үзэн байж сэтгэлийн таашаал авдаг дорой үндэстэн болж хувирсан. Энэ гаж дуршил ѳнѳѳ хүртэл үргэлжилсээр л байгаа.  Аугаа үндэстэнгээс арчаагүй дорой үндэстэн болсон шалтгаан нь  үнэн түүхээ мэдэхгүй мунхагийн улмаас бахархах бардамнал нь үгүй болсных. “Эх орон” гэж хѳѳрѳн орилолдох, “эзэн Чингис” хэмээн цээжээ дэлдэн хашгиралдах хоосон хийрхэл бүр нь эх түүхийн мэдлэг нимгэний илрэл.

“ Тѳрийн соёрхолт”, түүх судлаач эрдэмтэн Д.Ѳлзийбаатарын “Монголчууд” нэртэй сонсдог бүтээл ѳдгѳѳ цагт олон монголчуудын сонорыг баясгаж, сэтгэлийн мэлмийг нээж буй. Эрхэм танд үүний тѳлѳѳ чин сэтгэлээсээ талархаж байнаа. Ѳнѳ эртний Хүннү гүрнээс ѳнѳѳгийн Ардчилсан хувьсгалын эхлэл хүртэлх түүхийг товч тодорхой хэрнээ энгийнээр ойлгомжтой ѳгүүлсэн нь үнэхээр гайхалтай байв. Эх түүхийн сурвалж талаас нь мэргэжлийн түүхчид шүүмжлэх, анхааруулах зүйл байдаг л байх. Гэхдээ “ойд тѳѳрсѳн сармагчин” лугаа бидний сэтгэлд, бахархалын их галыг асааж чадаж байгаа нь л хамгаас ҮНЭ ЦЭНЭ тэй бүтээл болж байна. Маш олон монголчууд аян замын уртад энэ бүтээлүүдийг сонсож Монголын түүхийн үнэний нугачаан дунд сэтгэлээрээ бэдэрч явна. Тэд уулзаж энэ тухай ярилцахаараа сэтгэлд нь бардамнал бадарч байгааг анзаарч болно. Аугаа ѳвѳг дээдсийн үр сад болохоороо харийн нутагт бусдаас  “муу явж болохгүй” үүрэг хариуцлагаа ухамсарлаж эхэлж байна. Ядаж л ѳѳрсдийн үр хүүхдүүддээ энэ сэтгэлгээгээ уламжлуулах гэж хичээж явна.

Хэдийгээр энэ цаг дор бид уруудан доройтож яваа мэт гутранги байдлаар хандах авч, монголчууд бид туулах замаа туулж, үзэх муугаа үзэн байж ѳѳдлѳн сэргэж яваа үндэстэн. Бидэнд бахархах бахархал дутаад байсан нь үнэн. Дэлхийн талыг дайлаар мордож, олон улс гүрнүүдыг нэгэн тугийн дор захируулж, ѳѳрсдийн хэл бичиг, соёл уламжлалаа сэргээн бадруулж байсан үндэстэн тун цѳѳхѳн. Хичнээн амаргүй цаг үед ч туурга тусгаар газар нутаг дээр тусгаар тогтнолоо авч үлдсэн улс гүрэн бүр ч цѳѳхѳн. Тийм ѳвѳг дээдсийн үр сад бид ѳнѳѳ үед ч муу явж, муухай үнэлэгдэх эрхгүй. Монголчууд бидний үндэстэний бахархал эх түүхээсээ л эхэлнэ. Хүн бүр эх түүхээ мэдэж, үүрэг хариуцлагаа ухамсарлаж эхлэх дор бид нэгэн ҮНЭТ ЗҮЙЛ ийн дор нэгдэж чадах болно. Харин тэр үнэт зүйлсийг бүтээгчид нь бид ѳѳрсдѳѳ байх юм шүү дээ. Аль нэгэн үндэстэн баллуурдан бүдгэрүүлж чадсан бидний үнэт зүйл одоо л сэргэн бадарч эхэлнээ. Дахиад олон олон түүхүүдийг бидний үр сад дэлгэрүүлэн тодруулж, бахархал бардамналыг бадруулан түгээх болно.

Хэрвээ монголчууд бид энэ зуунд ѳѳрсдийн үнэт зүйлийг сэргээж, хүн бүр дагаж мѳрдѳх СУРТААЛ ыг бий болгох аваас бид ѳѳдлѳн хѳгжих болно. Монголчууд бид оюун сэтгэлгээний чадамжаараа дэлхийн хѳгжилд тус дэм болж чадна. Улс орнуудын хоцрогдол зарим үед хѳгжил дэвшлийнх нь боломж болох тохиолдол бий. Монголын түүх бол монголчууд бидний алдаа онооны дэнс билээ.

Apr 24

ХЭН НЭГНИЙГ МУУЛАХАД…

By gala-admin | СЭТГЭЛГЭЭГЭЭ ӨӨРЧЛӨЕ

Хэн нэгэнд ямар нэгэн шалтгаанаар дургүй минь хүрэхэд түүний тухай эгдүүцлээ ѳѳр нэгэнд яримаар санагддаг. Тэгээд л дотны найздаа “Тэр муу… “гэж эхлээд “Новшийн амьтан!” гэж яриагаа тѳгсгѳнѳ. Яг үнэндээ ѳѳрийн сэтгэл дэх давчхан сэтгэгдэлээ түүнд тулгаж байгаа болохоос, муулан ярьж байгаа түүнд ямар сэтгэгдэл тѳрүүлж буйгаа би анзаардаггүй. Баахан муучилсан ярианыхаа тѳгсгѳлд “Харин тийм ээ тэр үнэхээр новшийн амьтан…” гэж дэмжиж хэлэхийг л хүлээдэг. Дотно найз минь миний яриаг ѳгдѳѳж “Тэр бас намайг…” гэж эхлээд бүр ч илүү муучилбал хачин ихээр баярлан сэтгэл ханаж, духанд минь таашаалын хѳлс дааварлахыг мэдрэх шиг жаргал үгүй. Түүнийг хэн нэгэнд муучилснаар би түүнийг ялсан мэт мэдрэмжиндээ ѳѳртѳѳ сэтгэл хангалуун. Хорсол минь бусдын хорсолтой хослох бүрт сэтгэл ханаж, дургүйг минь хүргэсэн хэн нэгний тухай бусдад муучлан ярьж байж санаа амардаг муу дуршилд автдаг. Эс тэгвэл хэзээ ч санаа амардаггүй гаж дон…

Миний дотно найздаа хов болгож ярьсан яриа нилээд хугацааны дараа “Чи ингэсэн гэнэ…” гэдэг гомдолтой бас нилээд нэмүү хачиртай миний чихэнд эргэн сонсогдоход би сэтгэлдээ зогтусна. Хэдийгээр би тайвширч, энэ тухай мартсан хэдий ч тэр л хов яриа бусдын ам дамжсаар надад эргэн ирэхдээ сэтгэлийн гүн дэх шархан дээр даран хѳндүүрлүүлэх мэт. Би ѳвдсѳндѳѳ эгээтэй л ёолсонгүй. Ойлгоогүйдээ гомдсондоо, ойлгуулж чадаагүйдээ хорссондоо, ойлголцож чадаагүйдээ бухимдсандаа бусдад муучилах нь ямар тэнэг, ичгүүртэй болохыг би жинхэнээр нь мэдэрнэ. Хагарсан шаазанг эвлүүлж наахыг оролдохын оронд зүгээр л газар хаяад дэвсэлж орхисонтой ер ялгаагүй. Шаазангийн хагархайд хѳл минь зүсэгдэн цус гарч би түүнийгээ боож тогтоож чадахгүй дэмий л ёолох мэт тийм мэдрэмж. Яг үнэндээ хэн нэгнийг бусдад муучлан ярих нь, тэр хүмүүс намайг муучлан ярих шалтаг нь болгож буйг бид ѳѳрсдѳѳ огт анзаардаггүй юм билээ. Хэдийгээр тухайн мѳчид би түүнд таагүй хандах гэвч, энэ нь бусад хүмүүс түүнд надтай адилхан таагүй хандах шалтаг нь огт биш гэдгийг бид ухаарч санамаар.

Хэрвээ хэн нэгэнтэй санал зѳрѳлдѳж муудалцах аваас түүнтэй эвлэрэх зайг сэтгэлдээ заавал үлдээж бай. Тайтгарч чадах аваас хүний сэтгэл гэдэг ямар уужим багтаамжтай болохыг ѳѳрѳѳ л анзаарах болно. Хэн нэгэнтэй муудалцахад энэ ертѳнц хѳмрѳѳд, галав юүлдэггүй гэдгийг сайтар санаж бай. Хэн нэгэнд хов болгон муучилж буй яриа болгон элдвээр баяжаад нэгэн цагт чиний чихэнд эргэж сонсогддог нь ороомог маягийн хѳгжлийн жишээ. Хэрэв гомдол хорслоо бусдад түгээн дэлгэрүүлэлгүйгээр дотроо хадгалж чадах аваас энэ нь хожим чиний сэтгэлийн амар амгалангийн баталгаа болно. Усны мандал дээр хѳвж хоносон манан аажим аажмаар дэгдэн үүлсийн чанадад хѳѳрѳн тогтох мэт амар амгалан. Сэтгэл тань тайвширч бүх зүйлсийг сайнаар тѳсѳѳлѳх мѳчид, сайн найзаа уучлан нүүрэндээ мишээл тодруулан инээмсэглэх мѳчид, ѳчүүхэн хорслоо манан мэт хѳѳн сарниулах мѳчид чиний сэтгэл амар амгаланг жинхэнээр нь мэдэрдэг. “Бурхан минь би ѳчигдѳр хорсолдоо яаж тэнэгтээгүй юм бэ?” гэж ѳѳртѳѳ талархaна. Нэг тийм гоё мэдрэмж…

Монголчууд бидний сэтгэлгээний хямралын нэгэн шалтгаан нь энэ. Бид бие биенээ хайрлаж чадахгүй, үзэн ядацгааж байгаагийн нэгэн шалтгаан нь энэ. Бид хийрхэлдээ шатан мунхаглаж байгаагийн нэгэн шалтгаан энэ. Ѳѳр ѳѳрийн тавилангаа үүрч ирсэн хүн болгон бие биенээ давтахгүй ѳвѳрмѳц бодьгал. Бид заавал бие биендээ таалагдах албагүйн адил, заавал үзэн ядагдах шалтгаан үгүй. Хэрвээ ойр тойронд байгаа хүн бүхнийг байгаагаар нь ойлгон хүлээж авч чаддаг бол, бас ѳѳрийгѳѳ байгаагаар нь ойлгуулж чаддаг бол ийм хорсол дэгдэхгүй дээ. Зүгээр л ѳѳрийн ѳчүүхэн орон зайдаа бусдыг хашин түгжих гэж хүсэхдээ л бид  бусдыг дарамталдаг, бас “доош” хийдэг. Ѳѳрийгѳѳ бусдаас илүү гэж нотлох хүсэлдээ бусдыг үгүйсгэн доромжилдог сэтгэхүйд би дургүй. Хэрвээ нүцгэлээд харах ахул бид бүгдээрээ адил даа. Материаллаг шунал, мунхаг хүсэл тачаалдаа автан жүжиглээд байгаа болохоос. Тэгэхээр бид ѳѳрийнхѳѳрѳѳ байх хүсэлдээ, бусдын ѳѳрийнхѳѳрѳѳ байх эрх чѳлѳѳг зѳвшѳѳрч чаддаг бол бүх зүйл амар болно доо. Хэрвээ чи хэн нэгнийг бусдад муучлан ярих аваас хэн нэгэн чамайг бусдад муучлан ярьж л таараа. Тэгэхээр ѳѳрийнхѳѳрѳѳ байхаас ѳѳр сонголт үгүй ажээ.

Mar 05

“БИД ЯАГААД БИЕ БИЕДЭЭ ДУРГҮЙ БАЙДАГ ЮМ БОЛ?” \”Сэтгэлгээний өөрчлөлт” цуврал-01\

By gala-admin | СЭТГЭЛГЭЭГЭЭ ӨӨРЧЛӨЕ

-Чи бусад айлуудын хүүхдүүдийг хар! Тэгээд чи өөрийнхөө байж байгааг хар!
-Айлын охин онц сураад байхад чи олигтой ч сурч чадахгүй
-Чи ер нь олигтой хүн болохгүй дээ, байж байгаа царай нь энэ
Бидний багад олон эцэг эхчүүд хүүхдүүдээ ингэж зэмлэдэг байж билээ. Өөрийнхөө үр хүүхдийг үргэлж хэн нэгний хүүхэдтэй харьцуулан жишиж “доош” нь хийнэ. Хэдийгээр энэ харьцуулалтаар хүүхэд нь гэнэт ухаан сууж, тэр хүүхэд шиг болж чадна хэмээн сэтгэлдээ горьдох авч, үр хүүхдийнхээ өөртөө итгэх итгэлийг нь урам зоригтой нь хамтад нугалж, бусдыг үзэн ядахад сургаж буйгаа анзаардаггүй. Хамт тоглож байсан хүүхэд нь булхайцаж, муу аргаар залилж байгаад баригдахаараа хорсон уйлж аавдаа очин ховлож өөрийгөө зөвтгүүлэх, хамт сурч байсан охин нь өөрөө бодож чадахгүй тоогоо өрөөл бусдаас хуулж бичээд онц авах муу үйлдлүүдийг мэдрэх бүрдээ, энэ муу үйлдлүүд нь тэднийг жишин магтах шалтаг нь болж байгааг ойлгох бүрд аав ээжийгээ ч, тэр хүүхдүүдийг ч үзэн ядах шалтгаан нь болж байдаг байх. Энэ ертөнцөд хүн болж төрчихөөд өөрийн бяцхан оюун ухаандаа амьдралын учрыг ойлгож ядаж байгаа, хүмүүсийг таних гэж хэрдээ будилж яваа хүүхдүүдийг томчууд бид л бусдыг үзэн ядах сэтгэлгээнд дасгаж байна бус уу? Тэд заавал өөр хоорондоо адилхан байх албагүй, өөр өөрийн гайхамшигт ертөнцтэй гэдгийг бид өөрсдөө ухаарч ойлгодоггүй. Өөрөө хүүхэд байгаагүй, яг л том чигээрээ төрчихсөн юм шиг аяглах.
*Хүүхдүүдийг сургуулийн босгоор баяр хөөртэй, урам зоригтой алхаж орсон цагаас нь багш нар шууд л дүнгээр ялгаварлан гадуурхдаг. Түүнийгээ бүх хүүхдүүдийн өмнө баяр бахдалтайгаар албан ёсоор зарлана гээч. Хүүхдийн хувьд авсан анхны “муу” дүн амьдралын “хар толбо” болж үлддэг төдийгүй, бусад хүүхдүүдээсээ ичих хэрээрээ тэднийг үзэн ядах шалтгаан нь болж хувирна. Хүүхдүүдийн оюун санааг дүнгээр үнэлж, нэг хэсгийг нь магтан дуулж, нөгөө хэсгийг нь муучлан гадуурхах нь ургаж буй сайхан цэцэгсийн гоёмсог дэлбээг хурц иртэй хайчаар хярган хаях адил гэмт үйлдэл юм. Шинэ жилээр “Хэн гацуур модоо олон онцоор чимэх вэ?” нэртэй уралдаан болж хүүхэд болгон дүнгийн хойноос улайран уралдан өрсөлдөцгөөнө. Өнөө хэр нь мэдлэг чадварт биш дипломд итгэдэг муу үзэгдлийн эхлэл нь энэ байлаа. Тэр үед “Онц” сурлагатан байсан олон хүүхдүүд болон боловсролын муу тогтолцоог эсэргүүцэн сахилгагүйтдэг байсан зарим хүүхдүүдийн өнөөгийн амьдралын түвшинг харьцуулан харахдаа би заримдаа харамсдаг. Бараг 20 жил багш, захирлаар ажиллаж байсан миний хувьд энэ бүхнийг өнөөдөр сэтгэлдээ шаналан мэдэрдэг. Хүүхэд болгоныг дандаа урамшуулж, харин авч буй дүнг нь бусдад огт мэдэгдэхгүйгээр дугтуйнд хийн эцэг эхэд нь хүргүүлэхдээ “яг юунд дээр хэрхэн анхаарах учиртай”-г зөвлөдөг байсан бол? Одоо ч хэрэгжүүлж чадвал олон хүүхдүүдийг өөрчилж чаднаа.
*Сая цагаан сарын өмнө баахан “шагналын хур” буув даа. Шагналын хур буух болгонд араас нь ёс юм шиг шүүмжлэл дагана.
-Энэ бол ёстой нүдээ олсон шагнал байлаа
-Энэ юу хийсэндээ одон тэмдэг авдаг юм бэ? Ичмээр юм
-Хүүе нөгөө хэний аав нь одонгоор шагнуулсан байна шүү дээ, Дараа жил хөөцөлдөж байгаад аавыгаа шагнуулах юм байна шүү. Аав минь гомдох байх.
Зүгээр л хийх ёстой ажлаа сайн хийж байгаа хүмүүсийг шагнадаг одон тэмдгүүдийг их мөнгө дагалддаггүй болохоор Төрийнхэнд гарз үгүй бололтой. Хэрэв нэг одон тэмдгийг 1 сая төгрөг, “Гавьяат” цолыг 10 сая төгрөг, “Баатар” цолыг 100 сая төгрөг дагалддаг жишиг тогтвол ингэж тараах болов уу? Эзнээ олсон шагналаас гадна эзнээ олоогүй шагналууд бусдын дургүйцлийг хүргэж, бие биенээ дооглон доромжлох шалтгаан нь болж байна. Эцэс сүүлдээ үүрэгт ажлаа ухамсартайгаар хийхийн оронд шагнал авахын төлөө хийдэг, ажлаа жаахан гайгүй хийчихвэл “Намайг шагнасангүй” гэж гомддог, олон нийт сошиал мэдээллээр хэн нэгэнд шагнал өгүүлэх гэж уриалах бүхэн нь бидний сэтгэлгээг маш ихээр бохирдуулж байна даа. Утга учиргүй шагналууд хүмүүсийг хагаралдуулж, бас бухимдуулж, бие биенээ үзэн ядах олон шалтгааны нэг нь болж байна. Монголчууд бид дандаа л өөр хоорондоо уралдаж, бие биетэйгээ барьцаж, түрүүлэхийн тулд муу арга бүхнийг сүвэгчилдэг үйлтэй хүмүүс юмаа.
…Хүн болгон өөр хоорондоо адилгүй өвөрмөц ертөнцүүд. Заавал бусадтай уралдан түрүүлж, эсвэл хоцорч байх албагүй. Мэдлэггүй байж эрдэмтэдтэй барьцаад, авьяасгүй байж авьяастай хүнтэй барьцаад, дуулж чадахгүй байж дуучинтай барьцаад , барилдаж чадахгүй байж бөхчүүдтэй барьцаад л байж болохгүй шүү дээ. Тэдний энд хүрэхгүй байж, хорссондоо тэднийг үзэн ядаад, алдааг нь отоод, олсон алдаанд нь баярлан бусдад муучлаад, өөрөө чадахгүй байж байнга шүүмжлээд байх хэрэггүй дээ. Хүн болгонд ӨГӨГДӨЛ байгаа. Өөрийгөө таньж, өөрийн өгөгдлөө хөгжүүлж байж л амжилтад хүрдэг. Тэгж чадахгүй бол ядаж ХҮН шиг амьдрах хэрэгтэй юм шүү дээ. Өөрийгөө хөгжүүлж чадахгүй бол ядаж тайвшраад, өрөөлийг үзэн ядахын оронд өөрийнхөөрөө ойлгон дэмжээд, шуналаа дарж амьдралаа аятайхан авч яваад, боломж тань хүрвэл бусдад туслаад боломж тань болохгүй бол бусдад гай бололгүй мөрөөрөө амьдраад явахад хичнээн амар гээч. Энэ ертөнцөд таныг заавал баян, эсвэл алдартан, суут ухаантан бол гэж заяагаагүй юм шүү дээ. Тийм үүрэг хариуцлага ч үгүй. Харин амар амгалан тайван амьдарч, бусдад тусалж, бусдыг хайрлаж бай гэж л ирүүлсэн. Тийм ч хэцүү биш шүү дээ.
Хүн болгон хувь тавилангаа өөрөө л бүтээдэг. Бас бусдын хувь тавиланг бүтээдэггүй, тийм боломж ч үгүй. Харин бид хамтдаа нэгэн дэлхий дээр адил хугацаанд аж төрж буй. Цуварч энэ дэлхий дээр ирээд цуваад л буцаад явна. Бид энэ дэлхийгээс амьд буцахгүйн адил юу авч явж чадахгүй. Бидний энэ дэлхий дээр аж төрж байхдаа бүтээсэн сайн муу бүхэн үлдэнэ. Цагийн урсгал дунд ихэнхи нь мартагдана. Тэгэхээр амьдарч буй энэ богино хугацаанд бид юугаа булаалдаж, юуны төлөө муудалцаж, яах гэж бие биенээ үзэн яднам билээ? Тэр тусмаа аугаа түүхтэй цөөхөн монголчууд бид. Зүгээр л бие биенээ байгаагаар нь ойлгоод, байгаагаар нь хайрлаад, байгаагаараа дэмжээд амьдрахад л болно шүү дээ. Монголчууд биднийг ЭВТЭЙ БАЙХДАА ХҮЧТЭЙ гэж зүгээр нэг хэлээгүй байхаа.
Mar 01

СЭТГЭЛГЭЭГЭЭ ӨӨРЧИЛЬЕ \Цуврал бичлэгийн эхлэл\

By gala-admin | СЭТГЭЛГЭЭГЭЭ ӨӨРЧЛӨЕ

…”Алтан унжлагат” хэмээн гал ТАХИА жил гарч, цагаан сар дууслаа.  Ашдын бэлэгдэлтэй сайхан үгс хэлэлцэж, амны хэмжээгээр ерөөл айлдаж, сархадандаа халамцаж сайхан бүсгүйчүүдийн хацар норгож, буузандаа цадаж бэлэг сэлтэндээ сэтгэл нь ханаж сайхан шинэлцгээв. “Наадмын маргааш намар” эхэлдэг шиг цагаан сарын дараа хаврын урь орж хүн болгон амьдралын хэмнэлдээ орцгооно. Хөөрсөн сэтгэл газарт бууж, хэлэлцсэн сайхан ерөөлүүд биелэлээ олох цаг айсуй. Хүн болгоны сэтгэлийн мухарт нэгэн сайхан итгэл бадамлаж буйг тань анзаарч байнаа. Цасан дороос анхны яргуй цухуйж анхилам сайхан үнэр хамар цоргих шиг тийм нэгэн мэдрэмж, уяан дээр хүлэг үүрсэн туурайгаараа газар цавчлан толгойгоо хаялан дүүхэлзэх шиг тийм нэгэн мэдрэмж, уулсын тэртээд саравчилан харахуйд мөрөөдлийн гоо бүсгүй сул хархан гэзгээ хаялан чам руу алхах шиг тийм нэгэн мэдрэмжийг монгол хүнд хавар цаг авч ирдэг. Сэрүүн тунгалаг агаар цээж дүүргэж урсан зүрхний ховдолд хүрч сэтгэл гижигдэх шиг тийм гоё мэдрэмж.
Хүн болгон маргаашийн амьдрал хувь заяаныхаа талаар санааширдаг. Ирж яваа цаг, урагшилж буй бүхэн дандаа сайн сайхан рүү чиглэдэг шиг монголчууд бидний амьдрал бага багаар ч атугай сайжирч л явна. Гэхдээ хөсөг тэрэгтэй нүүдэл зэрэглээн дундаас алгуурхан наашлах шиг л удаан. Жингэрийн ноход хуцалдаж байх авч үл тоон зорьсон нутаг руугаа удаан гэвч, жигд хэмнэлээр урагшлах нүүдэл шиг. Бидэнд бодох зүйл их байнаа монголчууд аа. Заримдаа бид учиргүй цухалдан бухимдахдаа “Юуг яаж өөрчлөх”тухай эргэцүүлж амждаггүй. Заримдаа цөхрөн гуниглах авч “Монгол минь их л хувь заяатай даа. Төдийгөөс өдий хүртэл оршин тогтноод л ирсэн болохоор ерөөлтэй тавилан байж л таараа” хэмээн сэтгэлээ аргадаж тайвширна. Заримдаа учиргүй хорсож тэвдэн “Хулгайч нарыг барьж илрүүлэн цаазалж, толгойг нь шонд өлгөн цээрлүүлье” хэмээн хүчирхийлэлд уриална. Нэгэн зүйлийг, бүх зүйл биднээс өөрсдөөс нь, хувь монгол хүн бүрээс шалтгаална гэдгийг ойлгохгүй байна. Бид өөртөө болон өөрсөддөө итгэхгүй байна. Тэгсэн мөртлөө хэнд ч юунд ч итгэхээ больжээ. Тэгээд хэн өөрчилнө гэж?
Тийм ээ, монголчууд бид өөрсдийн сэтгэлгээгээ өөрчлөх хэрэгтэй байна. “Эзэн Чингисийн удам, би Монгол хүн” хэмээн цээжээ дэлддэг монгол хүн бүр өөрийн дотоод сэтгэлээ чагна даа. Бид эхлээд Монголчууд бид яагаад бие биедээ дургүй, бие биенээ үзэн яддаг шалтгааныг эргэцүүлээд үзье. Монголчууд бид яагаад бие биедээ итгэдэггүй мөртлөө гадаад хүнд итгээд найдаад байдаг талаар бодьё. Монголчууд бид өөртөө итгэж хөдөлмөрлөхгүй, гэнэт их мөнгө олоод баяжина гэж найддаг хийгээд өөрөө хичээхийн оронд бусдад хувь заяагаа даатган мухар сүсэгт автан бусдын доог тохуу болдог талаар хэлэлцье. Монголчууд бид яагаад эрдэм ухааныг эрхэмлэхээ болиод бөхчүүд, дуучид, хошин шогийнхонд хамаг бүхнээ барьж, тэднийг шүтдэг тухай эргэцүүлье. Худал амлаад байгааг нь мэдсээр байж өгсөн мөнгөнд нь шунан сонгож хамтын хөрөнгөө тэдэнд луйвардуулчихаад харааж зүхэж суугаа бухимдлынхаа талаар санааширья. Бусдад ажиллаж цалин авч амжиргаагаа залгуулж буй мөртлөө, “Хүний юм” гэсэн сэтгэлээр хулгайлж завшиж байдаг арчаагүйдлийнхээ талаар хэлэлцье. Өнөөдрийн үмх талхны төлөө мөн чанараа биетэйгээ хамтад нь худалдаж буй үйлдлийн талаар бодож үзэцгээе.
Улс гүрэн олон нэгдлүүдээс үүсдэг. Нэгдэл болгон нь хувь хүмүүсээс бүрэлддэг. Хувь хүн нь арчаагүй дорой аваас нэгдлүүд нь зусарчдаар дүүрдэг. Зусарчдаар дүүрэн нэгдлүүдээс бүрдсэн төр завшигчид болон хувирдаг. Бид өнөөдөр тийм байдалд хүрээд байнаа. “Ямар ард түмэн буй аваас тийм төр бүрэлддэг” хэмээх сургаалын үндэс нь энэ. “Ноёны өмнөөс би унгасан больё” гэдэг зусардагчдийн балгаар Монголын өмнөх болон өнөөгийн Төрөөс өмхий ханхалж буй. Аргаа барахдаа “үүрээ эвдүүлсэн шоргоолж шиг” гадаад руу дүрвэж байна гэж шүүмжилцгээж байна. Хаана амар амгалан аж төрж болж байна, түүн рүү дүрвэдэг нь хүмүүний араншин. Америк дахь монголчууд олноор суурьшдаг олон хотуудаар машинаар гурвантаа тойрч, хэдэн зуун монголчуудтайгаа сэтгэлийн шаналлаа хуваалцаж, нулимс хурсан нүдээрээ над руу харж санаа алдан алдан хүүрнэсэн яриаг нь сонсох бүртээ би энэ бүхний тухай чин сэтгэлээсээ эргэцүүлж байсан. Гүйгүүл морь нутгаа тэмцэн гүйдэг шиг энэ монголчуудын сэтгэл нь Монгол руугаа эргэцээстэй. “Нутагтаа нэг очихсон доо” хэмээн санаа алдахуйяа тэдний сэтгэлээс хайр, шаналалтайгаа хамтад нулимс болон урсдаг юм.
Америкийн нутгаар хэдэн мянган бээр аялсан “жаргалтай” гэмээр зургуудын ард нойргүй довтолгосон мөчүүд, бусдад сайн муугаар үзэгдэн уулзсан төрхүүд, заримдаа дуу ч гарахгүй ядарсан өдрүүд, санааширч бодлогширсондоо нойр хулжсан шөнүүд байлаа. Би нэг зүйлийг маш сайн ойлгосон. Надад итгэж, намайг хүндэлсэн тэр хүмүүсийн төлөө би үүнийг бичих ёстой гэдгээ л ойлгосон юм. Бидний хамтдаа үүсгэн байгуулан “United Mongolia” ТББ, “Шинэч” медиа групп ч үүний төлөө ажиллах юм. Бид монголчуудын сэтгэлгээний өөрчлөлтийн төлөө өөрсдийн чадах бүхнээ хийх болно. Энэ эхэлж буй цувралууд ч үүний нэг хэсэг. Хэдийгээр соён гэгээрүүлэгч биш боловч Монгол Улсын иргэн хүний хувьд миний үүрэг энэ болой. Хэрэв энэ цувралууд танд нэг юм бодогдуулж байгаа бол бусадтай хуваалцан санал бодлоо хуваалцаарай. “Бүгдээрээ хэлэлцвэл буруугүй” гэдэг дээ. Яг үнэндээ байна шүү дээ. Бидний сэтгэлгээ өөрчлөгдөхгүй л бол энэ бүхэн хэв хэвээрээ үлдэнэ. Магадгүй 5, 10 жилийн дараа энэ бүхний тухай шогшроод сууж байвал харамсалтай яа. Гэхдээ би тэгж бодохгүй байна. Зэрэглээн дундаас наашлах хөсөг тэрэг ойртон айсуй. Жингийн ноход хуцалдаж байвч үл тоон жигд алхаагаар наашлах монгол нүүдэл. Мянга мянганы тэртээд монголчууд бид ийм л байсан, одоо ч хэвээрээ.  Бүх зүйл өөр хэнээс ч биш надаас, танаас, бид бүгдээс шалтгаална. Хэн ч бидний өмнөөс энэ бүхнийг хийхгүй. “Эзэн хичээвэл заяа хичээнээ” гэж.