Menu
Assign a 'primary' menu

Category Archives for "СЭТГЭЛГЭЭНИЙ ХЯМРАЛ"

Nov 16

“ХАР ХҮНИЙ ӨМНӨӨС ШАР ХҮН”… \”Сэтгэлгээний хямрал” цуврал-06\

By gala-admin | СЭТГЭЛГЭЭНИЙ ХЯМРАЛ

…Бидний багад, хүүхдүүд хамтдаа тоглож байгаад хэрэлдэж маргалдах шалтгаан зөндөө тохиолдоно. Хэрүүл маргааныг нь сонсож байсан нэгэн, хэн нэгнийг өмөөрч үг хэлбэл, “Хар хүний өмнөөс шар хүн” гэгчээр чи муу юу юм бэ? Дут чи” гэж хашгираад дуугүй болгочихдог байсан сан. Хэрүүл маргааны шалтаг шалтгааныг сайн мэдэж байгаа болохоор сэтгэл дотроо гэмшиж байсан сэтгэлийг өөрийг нь өмөөрч хашгичсан хэн нэгний “нэмэлт” хэрүүл, “нээрээ би буруугүй, харин энэ муу л…” гэсэн хорон сэтгэл болгон хувиргаж, хамтдаа нөгөө этгээдийн урьд өмнөх хамаг л муу муухай бүхнийг нь хамж шимж байгаад ч болов “шившиг” болгон ялалт байгуулах ид хавд сургадаг байсан байх. Хоорондоо учраа олон ойлголцож болох боломжийг “хар” хүний өмнүүр орж хэрүүлийн галыг өрдсөн “шар” хүн үгүй болгож, холион бантан хутгах тохиолдол зөндөө. Дотроо гэмшиж асан нөгөө хүн нь өөрийгөө зөвтгөх боломжгүй болохоороо “Хүний олон нь хүнээ барьж иддэггүй юм шүү” хэмээн уйлан хашгичаад ч “буруутан” хэвээрээ үлддэг. Энэ бүхний эцэст буруу ч бай, зөв ч бай “Хүний олон нь хүнээ барж иддэг” бичигдээгүй зарчим үйлчилнэ. Хэтэрхий бүдүүлэг, хэрцгий, хэрүүлч хүний өөдөөс бусад нь үг хэлж зүрхэлдэггүйн шалтгаан нь энэ. “Тэмээ” гэхээр “ямаа” гээд орилоод байдаг болохоор тэр.
 Өнөө цагт бидний эргэн тойронд болж буй талцсан хэрүүл маргаануудыг уншиж мэдрэх бүрд дээрх үг санаанд ордог юм. “Сонингоор ялаа бас сайдыг “алж” болдог” өнгөрсөн үеэс “Сошиалаар хэнийг ч “алж” болдог” өнөө үе хүртэл өөрчлөгдсөн олон зүйлийн зэрэгцээ өөрчлөгдөөгүй элдэв сэтгэлгээний сайн муу үр дагавруудыг бид амсаж мэдэрч байна. “Монгол ТВ”-ээр гарч олны анхаарлыг ихэд татаж буй “Авьяаслаг Монголчууд” шоуны хагас шигшээ тоглолтын шалгаруулалтын дүнгийн талаар сүүлийн өдрүүдэд сошиал ертөнцөөр маргаан дэгдэж буй. “Монголын уртын дуу, гадаад дууны үнэ цэнэ”-ийн талаар болон Чимгээ шүүгч “их давгүй бүсгүй байснаа сүүлийн мөчид тэнэгтэж, олон хүний дургуйг хүргэсэн” талаарх санал сэтгэгдлүүдийг уншихад харамсмаар. Зүгээр л энэ бол “шоу” хөтөлбөр, энэ шоуг шүүж буй шүүгчдийн шийдвэр заавал олон нийтэд таалагдах албагүй, “Авьяастан нь заавал тийм үзүүлбэр үзүүлж байж шалгарах” шалгуур үгүй гэдгийг ойлгоход тийм ч их ухаан шаардахгүй дээ. Нэг дуучинг тодруулах гээд нөгөө дуучинг “доош” нь хийж доромжлохдоо, тэр дуучны ард аав ээж, гэр бүл, анд найз нар нь байгаа гэдгийг ч мартаж орхицгооно. АНУ-ын Ерөнхийлэгчээр хуулийн дагуу сонгогдсон Д.Трамп, ялагдсан Х.Клинтоны талаар монголчууд америкчуудаас ч ихээр шүүмжилж, хоорондоо маргалдав. Эрх мэдлийн тодорхой хуваарилалт, тэгш хяналттай Америк гүрэнд нэг хүн тэгтлээ дураараа дургиад байх боломж бага гэдгийг, нөгөө талаасаа энэ бүхэнд хуулийн зохицуулалт заавал хэрэгтэй гэдгийг зарим нь ойлгосонгүй. Өөрийн дэмжсэн хүнээ магтаад л, дургүй хүнээ доромжлоод л. Энэ бидний эрх чөлөө мөн үү?
Би сошиал ертөнцийн монголчууд бидэнд сайнаар нөлөөлж байгаа олон үзэгдлүүдэд баярлан дэмждэг. Бялдаржуулалтаас үүдэлтэй “гоо сайхан”, байгальд хог хаяхгүй байх уриалга, зовж ядарсан хэн нэгэнд туслах хандивын аян, эрүүл мэндээ хөгжүүлэхийн тулд ууланд аялах аялал, эрүүл хооллолтын жор болон дэглэм, нийгэмд муугаар нөлөөлж буй үзэгдлүүдийн эсрэг анхааруулга, бусдад туслах “сайн үйлсийн аян” гээд хичнээн сайхан мэдээллүүдийг олж авдаг гээч. “Сайны хажуугаар саар” гэдэгчлэн хэн нэгнийг олон нийтийн дунд гутаан доромжлох гэсэн хэрүүл маргаан, доромжлол гүтгэлэгүүд ч мундахгүй. Өөрийн санаа бодлоо “зөв” гэдэгтээ итгэж байгаа мөртлөө, үүнд нь санал нийлэхгүйгээр бодол зөрсөн хүн болгоныг гутаан доромжилж, үүндээ олон нийтийг татан оролцуулдаг цөөн бус хүмүүс энэ бүхний ард байдаг. Ямарваа асуудал дээр хүмүүс 100% өөртэй тань санал нийлэх боломжгүй бөгөөд, өөрийн зүгээс “эсрэг” байгаа санаа бодлоо өөр шиг тань бичих эрхтэй гэдгийг тэд ойлгодоггүй, бас ойлгохыг ч хүсдэггүй. Санал бодол зөрсөн асуудлын талаар эелдгээр хариулахын оронд, санал зөрсөн хүнээ “хувь хүн”-ийх нь талаар гутаан доромжилдогт хамаг гай байгаа юм. “Ядаж байхад яр” гэгчээр “даган далдаганагчид” мундахгүй. “Хүний олноор хүнээ барьж идээд” байгаа юм даа.
…Бидний багад хүүхдүүд гэрийнхээ ажлаа хийж дуусгаад, аав ээжийнхээ зөвшөөрлөөр гадаа гарч тодорхой хугацаанд тоглодог байсан болохоор хэрүүл маргаан гарах нь харьцангүй бага байлаа. Сошиал ертөнцөд маш их цагийг өнгөрүүлж бусдын “хэрэгт дурлаж” байдаг хүмүүс ийм талцсан маргаанд идэвхтэй оролцдог. “Хоол болтол шийр зугаа” гэдэгчлэн “Хийх ажилгүй хүнд сошиал зугаа” байдаг бололтой. Сошиалд хичнээн цагаа зарцуулж ямар мэдээлэл уншиж, юугаа бичих нь хүн болгоны эрх чөлөө. Харин:
– Таны бичиж буй санаа бодол шүүмжлэлтэй тань санал адил бус байгаа нь, хэн нэгний танд доромжлуулах шалтаг, шалтгаан нь биш. Бусдыг ч бүү турхир.
-Та өөрийн санаа бодлоо өөрийн дур зоргоороо илэрхийлж байгаатай адил, бусад хүнд ч тийм эрх бий.  Тэгэхээр сошиал ертөнцөд “атаман” гэж байхгүй.
-Зөвхөн тухайн сэдвээр санал солилцож байгаа бол сэдвээ тойрч санал бодлоо соёлтойгоор илэрхийл. Тэр хүний өмнө нь хэн байсан, одоо хэн байгаа нь бусдад огт хамаагүй.
-Өширхөж зэвүүцсэндээ бусдыг муу муухайгаар нь гутаан доромжилж бичиж буй тэр хүний ард талд, тантай адил аав ээж, ах дүүс, анд нөхөд нь байгаа гэдгийг бүү март
-Заавал зөрүүдэлж хашгичсанаар та “зөвтөн ” болдоггүй, цаг хугацаа л аажимдаа зөв бурууг ялган ойлгуулдаг юм шүү дээ.  Хэрүүл маргаанд “ялагч” бараг байдаггүй юм даа.
Уг нь зөвөөр ашиглавал “Холыг ойртуулж, хоёрыг уулзуулдаг” сошиал ертөнц бидний өөрчлөлт, хөгжил дэвшилд маш сайнаар нөлөөлнө дөө. “Хар” ба “Шар” хүмүүс соёлтойгоор маргалдаж мэтгэлцээд өөр хоорондоо учраа ололцож байвал юутай сайн сан. Энэ ертөнцөд бидний амьдрах хугацаа бага шүү дээ. Энэхэн бага хугацаанд юугаа ч булаалдан “хэмлэлдэж” байх билээ. Нэгэн өдөр доромжилсон, доромжлуулсан бүгдээрээ “яваад” л одно шүү дээ. Өөдрөгөөр харвал энэ амьдрал их гоё л доо.
Oct 31

“СОЁЛТОЙ БАЙНА” ГЭДЭГ ЧИНЬ “ТЭНЭГЛЭЛ” БИШ ШҮҮ ДЭЭ. \ “Сэтгэлгээний хямрал” цуврал-05\

By gala-admin | СЭТГЭЛГЭЭНИЙ ХЯМРАЛ

Зогтусаад анзаарах юм бол Монголын өнөөгийн нийгэм дэх олон олон бухимдлын шалтгаан нь бид өөрсдөө. “Муу нь муудаа дээрэлхүү, муна гадсандаа дээрэлхүү” гэдэгчлэн яасан ч ууртай юм, ямар ч дээрэлхүү юм бэ?
…Нэгэн хоромд хүлээхийн оронд нэгнийхээ өмнүүр дайраад л автомашины хөдөлгөөнийг хязгаарлан замын түгжрэлийг үүсгэн гацаана. “Наашаа ч үгүй цаашаа ч үгүй” энэ гацаа олон хүмүүсийн цагийг хийдүүлэн, уур уцаарыг хөдөлгөн, тэсвэр тэвчээрийг нь барна. “Гахай хариулсан хүн уураа бардаг” гэгчээр, энэ нь Монголын нийгэмд байх л ёстой үзэгдэл болон хувирчээ. “Нэгнийгээ жаахан хүлээж болохгүй юу?” гэсэн асуултад, “Нэг нь жаахан зай гаргах л юм бол бүгдээрээ дайрна шүү дээ, тэгэхээр адилхан л “хэрэлдээд” дайраад байхаас өөр сонголт үгүй шүү дээ” гэх. “Улаанбаатарын түгжрээн дунд машин барих гэдэг чинь “алаан” байхгүй юу?” гэж олон хүмүүс тайлбарлана. Хэдийгээр алсын хараатай хот төлөвлөлт байхгүй болж, тооцсон замын ачааллаасаа олон машинтай болсон нь нөлөөлж байгаа боловч бидний сэтгэлгээний доройтол хамгийн ихээр нөлөөлж буй. Хичнээн хэцүү байлаа ч тэвчээр гаргаад бие биедээ инээмсэглэн зам тавьж өгөх нь тийм ч хэцүү биш. “Чи амьдрал мэдэхгүй байж мөрөөдлийн юм бичиж байна” гэж шүүмжлэх гэж байгааг тань мэдэж байнаа. Гэхдээ л “Соёлтой байна” гэдэг чинь “Тэнэглэл” биш шүү дээ.
…Ямар нэгэн асуудлаас болж санал зөрөлдөн маргалдах, ямар нэгэн шалтгааны улмаас уурлаж бухимдах болгондоо нэг хэсэг нь шууд л эсрэг хүнээ “зодох” гэж гар далайн дайрна, нэг бол “ална шүү” хэмээн айлган сүрдүүлнэ. Өөрийнх нь ухаан тэвчээр хүрэхгүй асуудлыг нударгаар буюу хүчирхийллээр шийддэг бидний сэтгэлгээ. “Хүн хэлээрээ мал хөлөөрөө” гэж дээдсүүд сургаж ирсэн авч, маргалдаж мэтгэлцэж сураагүй, нэгнийхээ учирласан тайлбрыг хүлцэн сонсож сураагүй, бие биенийхээ эрх чөлөөг хүндэтгэж сураагүй бүдүүлэг араншин, асуудлыг шийдэх хамгийн бүдүүлэг аргын жишээ нь болж байна. Хаа сайгүй  шүлсээ газар хаяж хараал урсгасан, айж ичихгүйгээр олны өмнө хэн нэгнийг зодож дээрэлхсэн, бүдүүлэг үг хэллэгээр занаж сүрдүүлсэн орчинд ажиллаж амьдарсаар бид дасч орхижээ. “Байдаг л үзэгдэл” дээ дасал болсон бидний “айдастай” хулчгар сэтгэлгээ, өнөөдөр бидний амьдарч буй, маргааш бидний үр хүүхэд амьдрах нийгмийг улам улмаар бохирдуулсаар л буй. Бүдүүлэг хэрцгий авирын эсрэг аятай тайвнаар учирлан хэлэх, олон нийтээрээ нэгдэн эсэргүүцэх нь тийм ч хэцүү биш. “Соёлтой байна” гэдэг чинь “Тэнэглэл” биш шүү дээ.
…Хаа сайгүй баярхаж гайхуулах хэрнээ хэрэглээний”мөнгөгүй”, цэцэрхэж мэдэмхийрхэх хэрнээ анхан шатны “мэдлэггүй”, мундаг хүн болж жүжиглэх хэрнээ наад захын “соёлгүй” залуус олширч байна. Бие биенээ нүүрээр эс гэхэд сургаар “таньдаг”, сайн яривал садан төрлүүд болон хувирчихдаг цөөхөн монголчууд бидний хувьд, бусдын өмнө “доошоо орно” гэдэг хамгийн гутамшиг. Наанадаж нутгийн, цаанадаж аав ээжийн нэрийг хичээх, “сурсан занг сураар боож болдоггүй”-н жишээ энэ. “Ядаж байхад яр” гэгчээр нутгархах дуртай сэтгэлийг нь “Нутгийн зөвлөл” нэрээр хэсэг нөхдүүд дэвэргэнэ. Яриагаараа бүлт бүлт үсрэх хэрнээ, “Гүвээ даваад үнэнд гүйцэгдэх худал” олон олон эрчүүдийн бусдад “гологдох” шалтаг нь болдог. “Хуурсаар хуурсаар худалч, хумсалсаар хумсалсаар хулгайч” болж буй олон олон залуус “Айсан хүн адуу хөөж, ичсэн хүн хүн алдаг”-ийн үлгэрээр юу эсийг үйлдэх. Мөнгөгүй бол хичээж хөдөлмөрлөх, мэдлэггүй бол уншиж суралцах, соёлгүй бол бусдаас сурах тийм ч хэцүү биш. Өөрөө ухамсарлаад хичээвэл болохгүй шалтаг үгүй. “Соёлтой байна” гэдэг чинь “Тэнэглэл” биш шүү дээ.
Хүмүүс бид бие биенээ хүндлэн хайрлах, бусдыг хүндлэн сонсох, олон нийтийн газар өөрийгөө аятай сайнаар авч явах соёлыг гэр бүлдээ эхэлж сурдаг. Нэг нэгнийгээ үл тоон доромжилж хэрэлдэх, буруу зүйл хийснийх нь төлөө хүүхдээ зодох, бусдыг муулан  харааж зүхэх үйлдэл болгоныг тань хүүхдүүд та биднээс л сурч байдаг. Гэрээ цэвэрлэлгүй хог новшиндоо дарагдах, хоолоо баралгүй асгаж хаях, зочилж ирсэн хүмүүстэйгээ архидан согтуурч заваарах бүх үйлдэлд хүүхдүүд тань дасч л байдаг. Тэгтлээ анзаарч ач холбогдол өгдөггүй “Гэр бүлийн соёл” та бидний үр хүүхдүүдийн төлөвших орон зай. “Буруу өссөн хүүхэд бухын хүзүүнээс ч хатуу” араншинг сургууль багш нар хэзээ ч өөрчилж чаддаггүй юм даа. Тэгээд л бидний амьдарч буй нийгэмдээ олон нийтийн дунд орох бүрдээ бухимдан цухалдах шалтгаан нь болдог. Яг үнэндээ ямар нийгэмд амьдрахаа бид өөрсдөө сонгож, бас бий болгож байдаг. “Эх нь хээр алаг бол хүү нь шийр алаг” гэдэг хэлц үг байдаг даа. Тэгээд ч “Соёлтой байна” гэдэг чинь “Тэнэглэл” биш шүү дээ.
 
Oct 26

ШУНАЛД АВТСАН “БРЕНД” \”Сэтгэлгээний хямрал” цуврал-04\

By gala-admin | СЭТГЭЛГЭЭНИЙ ХЯМРАЛ

…”Бид нас бие гүйцэн ухаажих тусмаа 300$ болон 30$ -ын цаг зүүх нь ямар ч ялгаагүй, цагийн зүү ижил тоо заадгийг, 300$ болон 30$ -ын хэтэвч, ямар ч цүнх хэрэглээд доторхи мөнгөний хэмжээ өөрчлөгдөхгүйг, 30 м\кв байранд амьдраад, 300 м\кв байранд амьдраад ч ганцаардал өөрчлөгдөхгүйг аажмаар анзаарч мэддэг”. Энэ дэлхийд буй материаллаг зүйлсээс дотоод сэтгэлийн жинхэнэ аз жаргалыг мэдэрч чадахгүй, харин хамт суун ярилцаж, инээж, дуулж, уйлах аав ээж, ах эгч, анд найз нартай байна гэдэг нь жинхэнэ аз жаргал болохыг ойлгоно.\Фейсбуукийн бичлэгээс\
Монголчууд бидний хэр хэмжээнээсээ хэтэрсэн “брендийн өвчлөл”-ийг хууль бус аргаар баяжсан улстөрчид, дарганцаруудын эхнэрүүд, “нууц амраг”-ууд бий болгож, атаархагчид болон зусардагч тэнэгүүд өгдөөн дэвэргэжээ. Энэ солиорол нь жирийн иргэдийн өөртөө таалагдсан энгийн хувцсыг боломжиндоо таацуулан худалдан авч өмсөх “эрх чөлөө” нд хүртэл халдаж, сэтгэл зүйн хувьд дарамт болгон хувиргаж байна. Хүмүүсийг мэдлэг мэргэжил, оюун ухааны чадамж, авьяас билэг ур чадвараар нь бус, өмссөн зүүсэн бренд хувцсаар нь ялгаварлан гадуурхдаг тэнэглэл нь өнөөгийн Монгол дахь эдийн засгийн ч, сэтгэлгээний ч хямралын нэгэн шалтгаан. Бусдад дарамтлуулахгүйн тулд таалагдсан эс таалагдсан, зохисон эс зохисон, хэрэгтэй эс хэрэгтэй үнэтэй брендийн бүтээгдэхүүнүүдийг өр зээл тавиад ч болов авч өмсөхийн донд олон гэр бүлүүд хэрэлдэн маргалдаж, олон бүсгүйчүүд нулимсаараа зовлонгоо зуурч буй. Зохиогүй, таараагүй, дурлаагүй брендүүдийн дотроос өр зээлэндээ шаналсан нүд, өрөөл бусдад гайхуулах гэсэн хуурамч инээмсэглэл, баярхаж жүжиглэсэн ядмагхан царайг анзаарч болно.
Үйлдвэрлэгчдийн бий болгосон бренд бүтээгдэхүүнүүд чанартай, загвар сайтай байх хэрээрээ үнэтэй байх боловч заавал хүн болгон авч өмсөх хуультай ч биш. “Хөнжлийнхөө хэрээр хөлөө жийх” зарчмаар хүн болгон өөртөө таарсан, таалагдсан,  биедээ эвтэй ямар ч хувцсыг сонгож өмсөх эрхтэй. Тэглээ гээд хэн нэгэнд гадуурхагдах ёсгүй. Хэрэв хүний өмссөн хувцас, зүүлт сэлт, эдэлж хэрэглэж байгаа хэрэглэлээр нь ялгаварлан гадуурхаж байгаа бол энэ нь гэмт хэрэг. Гэтэл монголчууд бид яагаад брендийн солиорлоор бие биенээ гадуурхаж байгаа юм бол? Олон олон гэр бүлүүдийн өр зээлүүдийн шалтгааныг эндээс олж болно. Бренд бүтээгдэхүүн хэрэглээгүй гээд оюун ухаан нь самуурлаа юу? мэдлэг чадвар нь дутлаа юу? авьяас билэг нь мөхлөө юу? Монголчууд бидний энэ тэнэглэл, солиорол, галзуурал тань бидний үр хүүхдүүдэд “халдварлаж”, дунд , дээд сургуулиудын хэмжээнд ялгаварлан гадуурхлыг бий болгон, ядруухан багш нарын амь зогоох “авилгал”-ын шалтгаан нь болж буй. Харин бид харсан ч хараагүй юм шиг, мэдсэн ч мэдээгүй юм шиг хажуугаар нь хяламхийн өнгөрч, өөр хоорондоо л шивэр авир хийн халаглана. Бид амт нь гашуун ч, цаас нь гоёмсог чихрийг худалдан авч байгаатай адил.
Өөрийн хэр хэмжээнээс давсан бренд хувцас, бренд машин, бренд хэрэглээнд шунасан шуналын өрсөлдөөн нь монголчууд биднийг эдийн засгийн хувьд ч сэтгэлгээний хувьд ч асар ихээр доройтуулж байна. Брендийн шуналаа гүйцэлдүүлэхийн тулд хууль бусаар хулгайлж, бусдыг луйвардаж, биеэ үнэлж, өөрсдийн мөн чанараа худалдацгааж байна. Үгүй гэж үү? Эргэн тойрноо хар даа. Мобикомын 9911…. тэй дугаарыг хэдэн арван саяар, азын тоотой машины дугаарыг хэдэн арван саяар үнэлж бие биедээ гайхуулдаг тэнэглэл Монголоос минь өөр оронд бий гэж үү? 9911… дугаартай утсаар харь гариг руу ярих уу? азын тоотой дугаартай машинаар тэнгэрт нисэх үү? Бид зүгээр л өөрсдийн мөн чанараа алдаж, өнгө мөнгөний боол болон хувирцгааж байна. Харамсалтай биш гэж үү? Бид өөр хоорондоо шал тэнэг зүйлээр өрсөлдөцгөөж, өөр бусад үндэстэнгүүдийн элэг доог болж буйгаа анхаарах ч сөхөөгүй. Зүгээр л өөрсдийнхөөрөө амьдарцгаая л даа монголчууд аа. Өөрийнхөөрөө цэвэрхэн хувцаслаж, гар утас, машин, орон сууцаа “хэрэглээ” хэмээн тооцож, өөрсдийн оюун сэтгэлгээ, хөгжил дэвшилдээ анхаарах цаг болжээ. “Бренд хэрэглэсэнгүй” гэж ялгаварлан гадуурхаж буй тэнэгүүд рүү зүгээр л нулимж орхи. Өөрийнхөөрөө амьдарч сураа. “Алтан шаахай углавч алцан майга нь хэвээрээ” гэдэг зүйрлэл байдаг даа.
Oct 07

“ИТГЭЛЭЭ АЛДСАН МОНГОЛЧУУД” \”Сэтгэлгээний хямрал” цурвал-02\

By gala-admin | СЭТГЭЛГЭЭНИЙ ХЯМРАЛ

“Хууль санаачлан батлуулдаг улстөрчид, хэрэгжүүлэн сахиулах үүрэгтэй эрх мэдэлтнүүд өөрсдөө хууль дүрмийг зөрчих нь, үй түмэн машинуудын өөдөөс урсгал сөрөн хар хурдаараа давхих “галзуу” жолоочтой адил”  Г.Галбадрах
…Сүүлийн өдрүүдэд “Эрдэнэт” УБҮ-ийн 49%-ийн эзэмшилтэй холбоотой маргаан монголчуудыг” хямруулав”. УИХ-ын дэд дарга Ц.Нямдорж энэ асуудлыг анхлан хөндөж, хэр “ноцтой” болохыг тайлбарлан Монголчуудын эрх ашгаас урвасан энэ үйлдлийн эсрэг “цамцаа урагдтал” тэмцэхээ мэдэгдэв. Харин Монгол Улсын Ерөнхийлэгч Ц.Элбэгдорж сэтгүүлчидтэй уулзаж ярилцах үедээ “Цаад Нямдорж чинь “нохойтож” байгаа юм аа. Энэ чинь тийм ч “аймшигтай асуудал” биш ээ, эрх мэдэл байгаа дээрээ УИХ дээр энэ асуудлыг “нээлттэй” хэлэлцээд л болоо шүү дээ” хэмээн учирлалаа. Монголын эдийн засгийг сүйрүүлээд байгаа олигархиудын бүлэглэлийн талаарх “домог”-оос үүдэн “даралт нь ихэсч” харвах шахаад байсан олон хүмүүс учраа олохоо байн эргэлзэж, даралтны эмээ уухаа азнан эргэлзээндээ санааширна. УИХ-ын дэд дарга Ц.Нямдорж, Монгол Улсын Ерөнхийлэгч Ц.Элбэгдорж нарын хэнд нь итгэхээ мэдэхээ болин будилцгаана. Тэгээд л “сурсан занг сураар боож болдоггүй”-н үлгэрээр өөр хоорондоо маргалдан “Ц.Нямдоржийн тал”, “Ц.Элбэгдоржийн тал” болон хуваагдаж хэрэлдэцгээн “цэцэрхэнэ”. Харин хуулийн хяналт, шалгалтын байгууллагууд “үнэн мөн”-ийг нь тогтоон олон нийтэд мэдээлж, буруутай этгээдэд ХАРИУЦЛАГА тооцон шийтгэж байсан тохиолдол бараг үгүйдээ. Тийм болоод л монголчууд Төрдөө итгэх итгэлээ алдаад байгаа хэрэг. Монголчууд бидний хувьд хууль, дүрэм, журам гэдэг нь “түй, май!” гэдэг л болоод байгаагийн жишээ энэ. Ийм жишээ зөндөө бий. Улстөрчид өөрсдөө хэзээ ч хуулийн өмнө ХАРИУЦЛАГА хүлээж байсангүй. ТЭГЭХЭЭР БИД ХЭНД ИТГЭХ ЁСТОЙ ГЭЖ?
Өнөө үед монголчууд бид бүгдээрээ маш сайхан ярьж сурцгаажээ. УИХ-ын сонгуульд нэр дэвшигчид, одоогийн Орон нутгийн сонгуульд нэр дэвшигчидийн ярьж, амалж байгааг сонс доо. Монгол Улсыг “дэлхийн хэмжээнд” хөгжүүлэх амлалт, сумдаа “инфляцыг бууруулах” хөтөлбөр зэргийг бид сонсоод шоолох хэрнээ хэн ч “үгүйсгэн” няцаадаггүй. Шоолох хэрнээ сонгодог, сонгох хэрнээ дургүйцэн шүүмжилдэг, шүүмжлэх хэрээрээ бухимдан хямардаг. Сайхан ярьдаг хэрнээ хийж хэрэгжүүлдэггүй Монгол Улсад “тэнэг” сонголтынхоо төлөө бид өөрсдөө сэтгэлгээний хямралд өвчилнө. “За даа эд нар тэгж л байдаг юм” гэсэн итгэл алдалтын харгуйд, улстөрчид өөрсдийн хүүхдүүдээ удам залгуулан, өв залгамжилан улстөрд бэлтгэж гараасаа хөтлөн оруулж байна. Чи өнөөдөр тэдэнд дарлуулан итгэлээ “хулгайлуулж” байгаатай яг адил чиний үр хүүхэд ч тэдний “залгамжлагч”-дын өмнө итгэлээ алдах л болно. ҮҮНД ХЭН БУРУУТАЙ ЮМ БЭ?
“Хэн нэгэн чамайг хуурч мэхэлсэний хариуд чи түүнийг хуурч мэхэлнэ гэдэг нь, өөрийн эргэн тойронд ухсан ангал нүх рүү өөрөө хөл алдан унахтай адил”. Г.Галбадрах
…Саяхан хувийн фейсбуук дээрээ тавьсан постыг минь нэгэн сэтгүүлч ашиглан, олон нийтийн сүлжээнд “мэдээ” болгон сүржин гарчигтайгаар, элдвээр “хачирлан”  нийтэлжээ. Би ч, мэдээллийн эзэн маань ч “эвгүй байдал”д орон шаналцгаав. Уг мэдээллийг бичиж тавьсан сэтгүүлчтэй нь дараа нь холбогдон “зэмлэх” аядвал, “Уучлаарай ахаа, манай сайтын эзэн энэ мэдээллийг тань олж уншаад, үүнийг мэдээ болгож тавь” гэж үүрэг өгсөн юм аа. Сайтын сэтгүүлчид хандалтаараа цалинждаг болохоор мэдээний агуулгатайгаа огт хамаагүй байсан ч олон нийт сонирхон анзаарч болох сүржин гарчиг олж бичих хэрэгтэй болдог юм. Хичнээн ичгэвтэр ч бидэнд цалин хэрэгтэй байна шүү дээ” хэмээн учирлаж билээ. Интертайнмент шоу, элдэв марзан жүжиглэл, “од” болох хүслээр “солиорсон” мэт аяглах ичгүүр сонжуургүй бичлэг, олны танил хэн нэгэн хүний хувийн амьдралын “гажиг” нууцууд, баталгаагүй хэрнээ “хэрэгт дуртай” хүмүүс олж унших сүржин гарчигтай мэдээллүүд дунд бид амьдарцгааж байна. Үнэн худал нь нотлогдоогүй “элийрэл” мэдээллүүдийн дунд бид оршицгоож, “тэгсэн гэнээ” гэх хачиртай хов живээр өдөр өнгөрөөж, хэн нэгний “мууд дурласан” тачаадлаар сэтгэлээ хангаж, гутарч гунисан сэтгэлээ бусдын муугаар “даруулах” нь хэнд хэрэгтэй гэж? Үүнээс болж бид “үнэн”-ээс холдон ИТГЭЛЭЭ АЛДАЖ байна. “Хэвлэл мэдээллүүд хэзээ ч үнэн юм бичдэггүй” гэж гаслах нь ХЭНД ХЭРЭГТЭЙ ГЭЖ? Тэгээд ХЭНД, ЮУНД  ИТГЭХ ВЭ?
Оюутнуудын 70 мянгаар “санхүүждэг” баар, шөнийн цэнгээний газруудын замбараагүй үйлчилгээний тусламжаар нэгэн залуу найз бүсгүйгээ “араар нь тавьжээ”. “Муу үг модон улаатай” гэгчээр бусдын шивнэсэн хов живийг сонссон найз бүсгүй нь “хариугаа авах”-ын тулд өөр нэгэн залуутай “унтжээ”. Бие биедээ маш ихээр дурлаж хайрлалцсан залуус “учраа ололцож” эвлэрэн, бие биенээ “уучилсан” хэдий ч тэдний итгэлийг сэрвээн дээрээ асаан дундуур нь гүйсэн “хар муур” амьдралынх нь төгсгөл хүртэл гүйсээр байсан гэдэг. Нэг удаа хуурч чадсан юм чинь дараа удаа хуурч л таараа гэдэг хардлага “хар муур” шиг сэтгэл дундуур нь гүйсээр л байх аж. Итгэж хайрлая гэвч сэтгэл нэг жихүүн. Сэтгэлийн зовлонгоо итгэж ярьсан найз нь халаглан өрөвдөж сонсох хэрнээ, өрөөл бусдад шоолж ярьсан яриаг нь хэн нэгний амнаас сонсох шиг “давстай” гашуун амьдрал. Бид ердөө л худал хуурмаг дунд эвлэрч, энэ амьдралд дасч байна шүү дээ. ХЭН БУРУУТАЙ ВЭ?
“Өөртөө итгэх итгэлээ алдана гэдэг нь залуу насыг өтөл болгож, өтөл насыг үхдэл болгож байгаагаас ялгаа юун. Амьдрал дэндүү уйтгартай, гунигтай болно биз дээ? Г.Галбадрах 
…УИХ-ын сонгууль дуусахад АН ялагдаж, МАН ялсан цагаас л Төрийн албаны халаа солио эхэллээ. “Үхсэн хойноо, чи муу баярлалаа ч бархирлаа ч цаана чинь Ардын Нам ялчихлаа” гэж “Өглөө” кинон дээр “сэлэм” Тогмидын морин дээрээсээ ханхалзан байж хэлдэг үгс санаанд буугаад байдаг юм. Ажил амьдрал бүхэн нь харьяалсан намуудын ялалт, ялагдлаас шалтгаалдаг тогтолцоо Монгол орноос минь өөр хаана байдаг юм бол? Хэдийгээр ялсан намууд “Тогос шиг гоёж, хөхөө шиг донгодлоо” ч, шийдвэр гаргах эрх мэдэл бүхий Төрийн албан тушаалууд, намуудын гишүүддээ хүртээх “бялуу” хуваалтанд захирагддаг. Хичнээн мэдлэг чадвартай, өөрийн санаачлагаараа “эх орноо хөгжүүлэх” хүсэл эрмэлзлэлтэй байлаа ч, өөртөө биш, сонгуулийн үр дүнд итгэж, “хоноц”-ын сэтгэлгээгээр ажилладаг сэтгэхүй УИХ, Аймаг дүүрэг, сум хороодод бий болжээ. Ямар сайхан санал санаачлага, ямар их өөдрөг сэтгэлгээ, эр зориг, эрч хүч энэ тогтолцооны өмнө бөхөж унтарч байна гээч!  Залуусыг өрөөл бусдад бүү хэл, өөртөө ч итгэх итгэлгүй болгож байна, нам төвтэй Төрийн албаны тогтолцоо. Ялсан намуудын залуус Төрийн албаны “сэнтий” д заларч, ялагдсан намуудын залуус гадаадад “дүрвэдэг” жишиг тогтож байна, Монголд минь. Цөөхөн хүн амтай Монголд ХЭН ҮҮНИЙГ БИЙ БОЛГОВ ОО?
“Монголд ирээдүй алга” гэдэг үг, “Надад ирээдүй байхгүй болсон” гэдэгтэй дүйцэж сонсогддог юм. “Угаасаа ийм болчихсон юм чинь бид яаж ч чадахгүй, юуг ч өөрчилж чадахгүй” хэмээх гуртанги санаа бодол, өөрсдийн бий болгосон олигархиудын өмнө гараа өргөн бууж өгч байгаатай ялгаа юун. Бид эх орондоо бүү хэл, өрөөл бусдад, бас өөртөө ч итгэхээ больж байна. Бид хувь заяатайгаа эвлэрч, өөрсдийн өчүүхэн амь, эрх ашгаа хоохойлох боллоо. Яг өнөөдөр Монголд маань ЭДИЙН ЗАСГИЙН ХЯМРАЛ биш СЭТГЭЛГЭЭНИЙ ХЯМРАЛ нүүрлэж байгаа. Бидний санаа сэтгэл хямраад байгаа хэрнээ буруугаа өөрөөсөө бус, бусдаас хайгаад байгаад л ГАМШИГ нь оршиж байна даа. Бүх зүйлд МОНГОЛ ХҮН гэж өөрийгөө дөвийлгэн, согтохоороо “ЧИНГИСИЙН МОНГОЛ” гэж хийрхдэг бид өөрсдөө л буруутай. Бидний бурууг өөр үндэстэн үүрнэ гэж үү? Тэр тусмаа бидний бий болгосон олигархиуд үүрэхгүй. Бид өөрсдөө л үүрнэ.
ИТГЭЛ гэдэг хамгийн эрхэм зүйл, бас хамгийн сүүлд хүний амьсгалтай хамт БӨХДӨГ. Амьд байгаа хэрнээ бид ИТГЭЛЭЭ АЛДАЖ болохгүй биз дээ?